Các loại mụn ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Phần lớn các loại mụn ở trẻ sơ sinh là lành tính và có thể tự hết nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp cần theo dõi sát để tránh biến chứng nhiễm trùng da. Dưới đây là tổng hợp nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách xử lý các loại mụn thường gặp ở trẻ sơ sinh mà bố mẹ nên biết.

Nguyên nhân gây mụn trên da ở trẻ sơ sinh

Mụn trên da trẻ sơ sinh chủ yếu xuất phát từ đặc điểm sinh lý và môi trường xung quanh bé. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất:

• Ảnh hưởng hormone từ mẹ: Trong những tháng cuối thai kỳ, hormone của mẹ (đặc biệt là androgen) truyền sang cơ thể bé, kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Điều này dễ khiến dầu thừa tích tụ và hình thành mụn trên da trẻ sau sinh.
• Da non nớt, tuyến bã nhờn chưa hoàn thiện: Làn da trẻ sơ sinh còn rất mỏng và nhạy cảm, trong khi tuyến bã nhờn chưa biết cách điều tiết lượng dầu phù hợp. Khi dầu thừa không được đào thải tốt, lỗ chân lông dễ bị bít tắc và gây mụn.
• Tác động của thời tiết: Thời tiết nóng ẩm khiến trẻ dễ đổ mồ hôi, còn thời tiết khô lạnh lại dễ làm da bị kích ứng. Cả hai điều kiện này đều có thể khiến da bé phản ứng bằng cách nổi mụn hoặc các tổn thương nhỏ trên bề mặt da.
• Vệ sinh da chưa đúng cách: Nếu da bé không được làm sạch nhẹ nhàng và thường xuyên, bụi bẩn, mồ hôi và vi khuẩn có thể tích tụ, tạo điều kiện cho mụn phát triển và lan rộng.

>>> Xem thêm: Bé bị hăm tã nổi mụn: Nguyên nhân và cách điều trị

Các loại mụn thường gặp ở trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh thường gặp các loại mụn lành tính như mụn sữa, mụn hạt kê (milia), rôm sảy hoặc mụn trứng cá sơ sinh,… Dưới đây là chi tiết các loại mụn thường gặp:

1. Mụn sữa ở trẻ sơ sinh

Mụn sữa là tình trạng da rất phổ biến ở trẻ sơ sinh, biểu hiện bằng các nốt mụn mủ trắng nhỏ xuất hiện chủ yếu ở vùng má, cằm và trán. Đây là hiện tượng sinh lý lành tính, không gây nguy hiểm cho sức khỏe của bé. 

Mụn sữa thường xuất hiện trong vài tuần đầu sau sinh, phổ biến nhất từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4. Nguyên nhân chủ yếu là do hormone từ mẹ vẫn còn ảnh hưởng trong cơ thể trẻ hoặc tuyến bã nhờn của bé bắt đầu hoạt động nhưng chưa ổn định.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất hiện các nốt mụn nhỏ, màu đỏ hoặc trắng trên má, trán và cằm.
• Đôi khi trẻ sơ sinh bị nổi mụn mủ trắng ở mặt trong vùng da bị đỏ.
• Mụn thường rõ rệt hơn khi bé quấy khóc, bị nóng hoặc khi da bị kích ứng bởi nước bọt, sữa.

Cách điều trị:

• Vệ sinh sạch sẽ: Rửa mặt cho bé nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc sữa rửa mặt dịu nhẹ dành riêng cho trẻ em.
• Không nặn mụn: Tuyệt đối không nặn hoặc ép mụn vì dễ gây nhiễm trùng và để lại sẹo.
• Giữ da khô thoáng: Tránh bôi các loại kem dưỡng ẩm có độ dầu cao lên vùng da bị mụn.

Thông thường mụn sẽ tự hết sau vài tuần hoặc vài tháng mà không cần can thiệp y tế sâu.

>>> Xem thêm: Các loại kem dưỡng ẩm cho bé tốt nhất hiện nay

2. Mụn trứng cá ở trẻ sơ sinh

Khác với mụn sữa, mụn trứng cá ở trẻ thường xuất hiện muộn hơn, từ 3 đến 6 tháng tuổi và có xu hướng kéo dài và phức tạp hơn. Đây là tình trạng cần được theo dõi kỹ vì nó giống với mụn trứng cá ở tuổi dậy thì.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất hiện mụn đầu đen, mụn sưng đỏ hoặc mụn bọc.
• Tình trạng trẻ sơ sinh bị nổi mụn mủ trắng có thể kèm theo viêm nhiễm, sưng tấy nhẹ.
• Mụn có thể lan xuống vùng lưng và ngực thay vì chỉ ở mặt.

Cách điều trị

• Thăm khám bác sĩ: Vì mụn này có thể để lại sẹo, bạn nên đưa bé đến bác sĩ da liễu để được chỉ định loại thuốc bôi phù hợp (thường là benzoyl peroxide hoặc retinol nồng độ thấp).
• Tránh tự ý dùng thuốc: Không dùng các loại kem trị mụn của người lớn cho bé.
• Vệ sinh: Duy trì việc làm sạch da và thay vỏ gối, chăn đệm thường xuyên cho bé.

>>> Xem thêm: Các mốc phát triển của trẻ sơ sinh trong từ 0-1 tuổi

3. Mụn hạt kê (milia)

Milia là những nang nhỏ chứa keratin (một loại protein của da) bị kẹt lại bên dưới bề mặt da. Đây là hiện tượng hoàn toàn lành tính và gặp ở khoảng 40-50% trẻ sơ sinh ngay sau khi chào đời.

Dấu hiệu nhận biết

• Các nốt mụn nhỏ li ti, màu trắng hoặc vàng nhạt, kích thước khoảng 1-2mm.
• Thường mọc tập trung ở vùng mũi, má và quanh mắt.
• Mụn sờ vào cảm thấy hơi cứng nhưng không gây đỏ, không ngứa và không đau.

Cách điều trị

• Kiên nhẫn chờ đợi: Mụn hạt kê sẽ tự biến mất trong vòng vài tuần khi các nang này vỡ ra và lớp sừng bong đi.
• Không can thiệp: Không cố gắng cậy hoặc tẩy tế bào chết cho bé, điều này chỉ khiến da bé bị tổn thương.
• Lau mặt nhẹ nhàng: Sử dụng khăn mềm và nước ấm để làm sạch da hàng ngày.

4. Rôm sảy

Rôm sảy xảy ra khi các ống dẫn mồ hôi bị tắc nghẽn, khiến mồ hôi không thoát ra ngoài được và đọng lại dưới da. Tình trạng này rất phổ biến ở vùng khí hậu nhiệt đới hoặc khi bé được quấn quá kỹ.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất hiện các đám mụn nước nhỏ li ti trên nền da đỏ.
• Thường mọc ở các vùng da có nhiều nếp gấp hoặc bị che phủ bởi quần áo như: cổ, nách, bẹn, ngực và lưng.
• Bé thường có biểu hiện ngứa ngáy, khó chịu và hay quấy khóc.

Cách điều trị

• Làm mát cơ thể: Cho bé mặc quần áo thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt (vải cotton).
• Hạ nhiệt môi trường: Sử dụng quạt hoặc điều hòa để giữ không gian sống mát mẻ.
• Tắm rửa: Tắm cho bé bằng nước mát hoặc các loại lá dân gian (mướp đắng, chè xanh) đã được rửa sạch và đun sôi để sát khuẩn.
• Lưu ý: Nếu rôm sảy có dấu hiệu mưng mủ, sưng nóng hoặc bé bị sốt, cần đưa bé đi khám ngay để phòng ngừa bội nhiễm.

>>> Xem thêm: Các loại sữa tắm thảo dược cho bé ngừa rôm sảy hiệu quả

5. Ban đỏ nhiễm độc ở trẻ sơ sinh

Ban đỏ nhiễm độc là tình trạng da lành tính, khá thường gặp ở trẻ sơ sinh trong những ngày đầu sau sinh, dù tên gọi nghe có vẻ “đáng sợ” nhưng thực tế không nguy hiểm.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất hiện các vết đỏ có hình dạng không đều, phẳng hoặc hơi gồ lên.
• Đặc điểm điển hình là trẻ sơ sinh bị nổi mụn mủ trắng ở mặt, ngực hoặc chân tay, nằm ngay chính giữa các vết ban đỏ (trông giống như vết côn trùng cắn).
• Ban có thể xuất hiện rồi biến mất nhanh chóng ở các vị trí khác nhau trên cơ thể.

Cách điều trị

• Không cần điều trị y tế: Tình trạng này thường tự khỏi hoàn toàn trong vòng 1-2 tuần.
• Chăm sóc tại nhà: Chỉ cần tắm rửa cho bé bằng nước ấm và giữ vệ sinh da sạch sẽ. Tuyệt đối không nặn các mụn mủ vì chúng không phải là mụn nhiễm trùng.

6. Chàm ở trẻ sơ sinh

Chàm (hay lác sữa) là tình trạng viêm da mãn tính, thường xuất hiện ở trẻ có cơ địa dị ứng hoặc gia đình có tiền sử hen suyễn, viêm mũi dị ứng. Bệnh thường khởi phát khi trẻ được 2-3 tháng tuổi.

Dấu hiệu nhận biết

• Da đỏ, khô, bong vảy hoặc rịn dịch
• Hay gặp ở má, trán, cằm, tay chân
• Bé ngứa, dễ quấy khóc
• Có thể tái đi tái lại nhiều lần

Cách điều trị

• Dưỡng ẩm da thường xuyên bằng kem bôi chàm chuyên dụng cho trẻ
• Tránh các yếu tố gây kích ứng (xà phòng mạnh, bụi, lông thú)
• Không tự ý dùng corticoid khi chưa có chỉ định bác sĩ
• Theo dõi và tái khám nếu chàm lan rộng hoặc nhiễm trùng

7. Nổi mề đay

Mề đay là phản ứng của mao mạch trên da với các tác nhân gây dị ứng (thức ăn, thuốc, phấn hoa hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột). Đây là kết quả của việc cơ thể giải phóng Histamine.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất hiện các nốt sẩn phù màu hồng hoặc trắng, hơi gồ cao hơn bề mặt da.
• Các nốt ban có kích thước khác nhau, có thể đơn lẻ hoặc kết thành mảng lớn.
• Bé rất ngứa ngáy, vùng da bị sưng có cảm giác nóng rát. Ban có thể di chuyển từ vùng này sang vùng khác.

Cách điều trị

• Loại bỏ tác nhân: Ngừng tiếp nhận loại thức ăn, thuốc hoặc môi trường nghi ngờ gây dị ứng.
• Làm mát: Chườm mát nhẹ nhàng vùng da bị sưng để giảm ngứa (tránh chườm đá trực tiếp).
• Dùng thuốc: Nếu bé quấy khóc nhiều hoặc sưng môi/mắt, bác sĩ sẽ kê thuốc kháng Histamine. 

8. Viêm da dị ứng

Đây là một dạng nặng và kéo dài của chàm, liên quan trực tiếp đến hàng rào bảo vệ da bị suy yếu. Bệnh thường tái phát nhiều lần và có thể đi kèm với các bệnh lý dị ứng khác.

Dấu hiệu nhận biết

• Da đỏ, khô, có thể bong tróc
• Xuất hiện tại vùng tiếp xúc như cổ, bẹn, mông
• Bé khó chịu, quấy khóc
• Nặng hơn khi tiếp xúc lặp lại tác nhân gây dị ứng

Cách điều trị

• Tắm đúng cách: Tắm bằng nước ấm (không quá nóng) trong thời gian ngắn (5-10 phút).
• Bôi kem dưỡng chuyên sâu: Bôi ngay khi da còn ẩm để “khóa” nước bên dưới da.
• Kiểm soát môi trường: Tránh để bé quá nóng (gây đổ mồ hôi làm ngứa thêm) và giữ không khí trong phòng có độ ẩm vừa phải.
• Dùng thuốc theo toa: Thường xuyên tái khám để bác sĩ điều chỉnh phác đồ thuốc bôi hoặc thuốc uống phù hợp với mức độ bệnh.

Tóm lại, các loại mụn ở trẻ sơ sinh phần lớn là lành tính và có thể tự cải thiện nếu được chăm sóc đúng cách, giữ vệ sinh sạch sẽ và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Để đồng hành cùng mẹ trong hành trình chăm sóc làn da non nớt của bé, mẹ có thể lựa chọn các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé an toàn, dịu nhẹ, nguồn gốc rõ ràng tại Hagu Life, giúp bé luôn khỏe mạnh, mẹ an tâm hơn mỗi ngày.