Khi tìm hiểu về sữa đạm A2, ba mẹ sẽ bắt gặp rất nhiều thông tin như “A2 dễ tiêu hóa hơn A1”, “A2 gần với sữa mẹ hơn” hay “A2 không tạo ra BCM-7”. Nghe có vẻ khác biệt rất lớn, nhưng thực chất A1 và A2 chỉ khác nhau đúng một axit amin trong toàn bộ chuỗi protein. Vì sao một thay đổi nhỏ như vậy lại được giới khoa học quan tâm đến thế? Bài viết dưới đây sẽ giúp ba mẹ hiểu rõ bản chất của A1 và A2 trước khi quyết định lựa chọn sữa cho con.

A1 và A2 đều là Beta Casein trong sữa bò

Nếu chỉ nhìn tên gọi, rất dễ nghĩ A1 và A2 là hai loại protein hoàn toàn khác nhau. Chính điều này khiến nhiều ba mẹ lầm tưởng rằng sữa đạm A2 được bổ sung thêm một loại đạm đặc biệt, còn sữa bò thông thường chỉ chứa đạm A1. Protein trong sữa bò được chia thành 2 nhóm lớn là whey và casein. Whey chiếm khoảng 20% tổng lượng protein, phần còn lại là casein. Trong nhóm casein lại có nhiều loại protein khác nhau và beta casein là một trong những thành phần quan trọng nhất.

Xem thêm: Đạm A2 Beta Casein là gì? Tất cả những điều ba mẹ cần biết trước khi chọn sữa

A1 và A2 chỉ là hai biến thể của cùng một protein

Beta casein không tồn tại dưới một dạng duy nhất. 2 biến thể phổ biến nhất được gọi là A1 Beta Casein và A2 Beta Casein. Điều đáng chú ý là 2 loại protein này gần như giống hệt nhau. Nếu đặt cấu trúc phân tử cạnh nhau, sự khác biệt chỉ nằm ở một axit amin trong toàn bộ chuỗi protein. Cụ thể, A1 chứa Histidine ở vị trí số 67, còn A2 chứa Proline.

Thoạt nghe, đây dường như chỉ là một thay đổi rất nhỏ. Nhưng trong hóa sinh, chỉ một mắt xích khác đi cũng có thể làm thay đổi cách enzym nhận diện và phân giải protein. Đó là lý do A1 và A2 trở thành chủ đề của rất nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực dinh dưỡng.

Phần lớn sữa bò hiện nay đều chứa cả A1 và A2

Ở đa số giống bò sữa hiện nay, đặc biệt là những giống được nuôi phổ biến để sản xuất sữa thương mại, sữa thường chứa đồng thời cả A1 và A2 với tỷ lệ khác nhau. Vì vậy, khi uống sữa bò thông thường, cơ thể sẽ tiếp nhận cả hai loại protein này.

Ngược lại, các dòng sữa đạm A2 được sản xuất từ nguồn sữa của những đàn bò chỉ tạo ra A2 Beta Casein. Đây cũng là lý do trên bao bì nhiều sản phẩm xuất hiện dòng chữ 100% A2 Beta Casein.

Đạm A1 xuất hiện sau một đột biến di truyền tự nhiên

Xem thêm: Đạm A1 và A2 khác nhau như thế nào? Những điều ba mẹ nên biết trước khi chọn sữa

Nhiều người cho rằng A2 là thành tựu mới của ngành công nghiệp sữa. Theo các nghiên cứu về di truyền học, A2 mới là dạng Beta Casein xuất hiện đầu tiên trong lịch sử tiến hóa của loài bò. A1 chỉ hình thành sau một đột biến gen tự nhiên xảy ra cách đây hàng nghìn năm.

Giống bò quyết định loại Beta Casein có trong sữa

Sau khi đột biến xuất hiện, đặc điểm di truyền này tiếp tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Quá trình nhân giống bò lấy sữa ở châu Âu vô tình khiến gen tạo ra A1 trở nên phổ biến hơn, đặc biệt ở các giống bò Holstein và Friesian đang được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp sữa.

Trong khi đó, một số giống bò như Guernsey, Jersey cùng nhiều giống bò bản địa ở châu Á và châu Phi vẫn chủ yếu tạo ra A2 Beta Casein. Đây là nguồn sữa được nhiều thương hiệu lựa chọn để phát triển các dòng sữa A2.

Sữa A2 bắt đầu từ khâu chọn nguồn nguyên liệu

Không ít ba mẹ nghĩ rằng nhà sản xuất sẽ loại bỏ đạm A1 trong quá trình chế biến để tạo ra sữa A2. Các doanh nghiệp sẽ tuyển chọn những đàn bò mang kiểu gen A2A2, sau đó quản lý riêng nguồn sữa từ khâu chăn nuôi đến sản xuất. Nhờ vậy, thành phẩm chỉ chứa A2 Beta Casein mà không cần can thiệp để tách bỏ A1 sau khi vắt sữa. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến sữa đạm A2 thường có giá cao hơn so với sữa bò thông thường.

Đạm A1 xuất hiện như thế nào?

Khi biết A1 và A2 đều là Beta Casein, nhiều ba mẹ thường đặt thêm một câu hỏi khác: nếu cùng là protein tự nhiên trong sữa bò thì vì sao có con bò chỉ tạo ra A2, trong khi nhiều giống bò khác lại tạo ra cả A1 và A2?

A2 là dạng Beta Casein xuất hiện từ rất sớm

Theo các nghiên cứu về di truyền học, những đàn bò cổ xưa chỉ tạo ra A2 Beta Casein. Nói cách khác, A2 không phải một loại protein mới được tạo ra trong phòng thí nghiệm hay do ngành công nghiệp sữa phát triển, mà là dạng Beta Casein đã tồn tại từ rất lâu trong tự nhiên.

Mãi về sau, khi loài bò tiếp tục tiến hóa, một đột biến gen tự nhiên mới làm xuất hiện thêm biến thể A1. Sự thay đổi này chỉ liên quan đến một axit amin trên chuỗi beta-casein nhưng lại tạo ra hai kiểu protein khác nhau mà ngày nay chúng ta gọi là A1 và A2.

Xem thêm: Trẻ bị khó tiêu có nên dùng đạm A2?

Quá trình nhân giống khiến đạm A1 trở nên phổ biến hơn

Sau khi đột biến xuất hiện, đặc điểm di truyền này tiếp tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Trong quá trình phát triển ngành chăn nuôi bò sữa, các giống bò cho năng suất cao như Holstein hay Friesian được nhân giống rộng rãi ở nhiều quốc gia.

Đây cũng là những giống bò thường tạo ra hỗn hợp cả A1 và A2. Vì được sử dụng phổ biến trong ngành công nghiệp sữa, phần lớn sữa bò trên thị trường hiện nay cũng chứa đồng thời hai loại Beta Casein.

Điều này không có nghĩa A1 là “đạm nhân tạo” hay “đạm xấu”. Đơn giản đó là kết quả của quá trình tiến hóa và chọn giống diễn ra trong hàng nghìn năm.

Vì sao vẫn có những dòng sữa chỉ chứa đạm A2?

Song song với các giống bò tạo ra cả A1 và A2, vẫn có những giống bò chỉ mang kiểu gen A2A2. Guernsey, Jersey cùng một số giống bò bản địa ở châu Á và châu Phi là những ví dụ thường được nhắc đến.

Các thương hiệu sản xuất sữa A2 không loại bỏ đạm A1 khỏi sữa sau khi thu hoạch. Thay vào đó, họ quản lý đàn bò ngay từ đầu, chỉ thu sữa từ những cá thể đã được xác định mang gen A2A2. Nhờ vậy, nguồn sữa nguyên liệu tự nhiên đã không chứa A1.

Cách lựa chọn nguyên liệu này đã tạo nên sự khác biệt giữa sữa đạm A2 và sữa bò thông thường, đồng thời cũng là một trong những yếu tố khiến chi phí sản xuất dòng sữa A2 cao hơn.

Vì sao A1 và A2 được tiêu hóa theo hai cách khác nhau?

A1 và A2 chỉ khác nhau đúng một axit amin, nhưng hầu hết các nghiên cứu lại đều xoay quanh khả năng tiêu hóa của hai loại protein này. Điều gì khiến một thay đổi nhỏ như vậy tạo ra nhiều sự quan tâm đến thế?

Xem thêm: Đạm A2 là gì? Vì sao ngày càng nhiều ba mẹ quan tâm khi chọn sữa cho bé

Quá trình tiêu hóa bắt đầu ngay khi protein đi vào đường ruột

Cũng giống như các loại protein khác trong thực phẩm, Beta Casein không được hấp thu nguyên vẹn. Khi vào hệ tiêu hóa, các enzym sẽ cắt chuỗi protein thành những đoạn nhỏ hơn để cơ thể dễ sử dụng.

Với phần lớn protein, đây là một quá trình bình thường và diễn ra theo cơ chế gần như giống nhau. Riêng Beta Casein lại có một điểm khác biệt vì cấu trúc của A1 và A2 không hoàn toàn giống nhau.

Một axit amin tạo ra hai cơ chế phân giải khác nhau

Ở A1 Beta Casein, vị trí Histidine giúp enzym có thể cắt chuỗi protein tại một điểm nhất định trong quá trình tiêu hóa. Khi đó, cơ thể tạo ra một đoạn peptide có tên Beta-Casomorphin-7, thường được gọi tắt là BCM-7.

Trong khi đó, A2 Beta Casein lại chứa Proline ở cùng vị trí. Liên kết giữa các axit amin trở nên bền hơn, khiến enzym khó cắt chuỗi protein theo cách tương tự. Vì vậy, BCM-7 gần như không được tạo thành trong quá trình tiêu hóa đạm A2.

BCM-7 là lý do A1 và A2 được nghiên cứu riêng

Chính việc A1 có thể tạo ra BCM-7, còn A2 thì không, đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về khả năng dung nạp sữa ở một số nhóm đối tượng. Từ đó, các nhà khoa học tiếp tục tìm hiểu liệu peptide này có liên quan đến cảm giác đầy bụng, khó tiêu hay những khó chịu mà một số người gặp phải sau khi uống sữa hay không.

Đến nay, BCM-7 vẫn được xem là trung tâm của hầu hết các nghiên cứu so sánh giữa A1 và A2. Muốn hiểu vì sao hai loại đạm này được đánh giá khác nhau về khả năng hỗ trợ tiêu hóa, trước hết cần hiểu rõ vai trò của peptide này trong cơ thể.

Những nghiên cứu hiện nay nói gì về A1 và A2?

Đến đây, có lẽ điều ba mẹ quan tâm nhất không còn là A1 và A2 khác nhau ở một axit amin hay cơ chế tiêu hóa diễn ra thế nào. Điều cần biết hơn là sự khác biệt đó có đủ lớn để tạo ra thay đổi trong thực tế hay không.

Bằng chứng rõ nhất hiện nay vẫn liên quan đến hệ tiêu hóa

Nếu nhìn vào các nghiên cứu đã công bố, có thể thấy phần lớn đều tập trung vào những biểu hiện rất gần với cuộc sống hằng ngày như cảm giác đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu hay sự thay đổi của phân sau khi uống sữa.

Ở một số thử nghiệm, những người có tiền sử khó chịu khi sử dụng sữa bò thông thường được chia thành hai nhóm: một nhóm tiếp tục dùng sữa chứa cả A1 và A2, nhóm còn lại chuyển sang sữa chỉ chứa A2 Beta Casein.

Kết quả cho thấy một số người trong nhóm sử dụng sữa A2 ghi nhận các triệu chứng tiêu hóa giảm nhẹ so với trước. Đây cũng là cơ sở để nhiều chuyên gia cho rằng đạm A2 có thể phù hợp hơn với những người nhạy cảm với đạm A1.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa mọi người đều sẽ nhận được kết quả giống nhau. Ở những người vốn tiêu hóa tốt với sữa bò thông thường, sự khác biệt thường không rõ rệt.

Cơ chế sinh học đã được giải thích nhưng bằng chứng lâm sàng vẫn đang được bổ sung

Điểm được giới khoa học đồng thuận nhiều nhất là A1 và A2 không được cơ thể phân giải theo cùng một cách. Chính sự khác biệt này đã dẫn đến nhiều giả thuyết về khả năng ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa ở một số đối tượng.

Từ góc độ sinh học, đây là một cơ chế có cơ sở. Nhưng từ góc độ y học, một cơ chế hợp lý chưa đủ để khẳng định hiệu quả trong mọi trường hợp. Muốn đưa ra kết luận chắc chắn, vẫn cần những nghiên cứu lâm sàng với quy mô lớn hơn và được thực hiện trên nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Nhìn nhận cân bằng sẽ giúp ba mẹ đưa ra lựa chọn phù hợp hơn

Đến thời điểm hiện tại, có thể nói đạm A2 không còn là một khái niệm chỉ tồn tại trong quảng cáo. Những khác biệt về cấu trúc và cơ chế tiêu hóa đã được giải thích khá rõ, đồng thời một số nghiên cứu cũng ghi nhận kết quả tích cực ở nhóm người nhạy cảm với đạm A1.

Nếu bé đang phát triển tốt, tiêu hóa ổn định và không gặp khó chịu sau khi uống sữa, việc tiếp tục sử dụng loại sữa phù hợp vẫn là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, với những trẻ thường xuyên đầy bụng, khó tiêu hoặc quấy sau khi uống sữa bò thông thường, đạm A2 có thể là một lựa chọn đáng để ba mẹ cân nhắc cùng với sự tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Sự khác biệt giữa A1 và A2 có ý nghĩa với tất cả mọi người?

Không ít ba mẹ sẽ tự đặt ra câu hỏi: nếu A2 được nghiên cứu nhiều như vậy thì có phải cứ đổi sang sữa đạm A2 là sẽ tốt hơn? Những nghiên cứu về A1 và A2 không hướng đến việc chứng minh một loại đạm tốt hơn loại còn lại.

Giá trị dinh dưỡng của hai loại đạm gần như tương đương

Nếu chỉ nhìn vào bảng thành phần dinh dưỡng, rất khó tìm thấy sự khác biệt giữa sữa chứa A1 và sữa chỉ chứa A2. Hàm lượng protein, canxi, chất béo hay các vitamin không thay đổi chỉ vì nguồn Beta Casein khác nhau.

Điều đó cũng có nghĩa lựa chọn sữa A2 không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ nhận được nhiều dinh dưỡng hơn. 2 loại sữa khác nhau chủ yếu ở nguồn protein, còn giá trị dinh dưỡng tổng thể vẫn phụ thuộc vào công thức của từng sản phẩm.

Mức độ khác biệt phụ thuộc vào từng trẻ

Có những trẻ thường xuyên đầy bụng, quấy sau khi uống sữa hoặc phải đổi nhiều loại sữa mới tìm được sản phẩm phù hợp. Đây là nhóm được các nghiên cứu về A2 quan tâm nhiều hơn, bởi sự khác biệt trong quá trình tiêu hóa có thể được cảm nhận rõ hơn.

Đừng nhầm đạm A2 với các vấn đề tiêu hóa khác

Nếu trẻ không dung nạp lactose, vấn đề nằm ở khả năng tiêu hóa đường lactose chứ không liên quan đến Beta Casein. Còn với những trẻ dị ứng đạm sữa bò, hệ miễn dịch phản ứng với protein của sữa bò nói chung nên việc chuyển từ A1 sang A2 cũng không thay thế được các dòng sữa chuyên biệt theo chỉ định của bác sĩ.

HAGU LIFE hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp ba mẹ hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa đạm A1 và A2, từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn loại sữa phù hợp với hệ tiêu hóa và nhu cầu dinh dưỡng của bé.