Khi Nào Trẻ Biết Đi? Các Mốc Phát Triển Bình Thường Và Những Điều Cha Mẹ Cần Biết
Không ít ba mẹ từng háo hức chờ đợi những bước đi đầu tiên của con. Thế nhưng khi thấy em bé nhà hàng xóm đã lon ton khắp nhà còn con mình vẫn thích bò hoặc bám vào thành ghế để di chuyển, nhiều người bắt đầu lo lắng liệu con có đang chậm phát triển hay không. Vậy trẻ mấy tháng biết đi là bình thường? Những dấu hiệu nào cho thấy bé sắp biết đi và ba mẹ nên hỗ trợ ra sao để con phát triển tự nhiên? Hãy cùng Hagu Life tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Trẻ mấy tháng biết đi?
Trong số tất cả những cột mốc phát triển của trẻ, biết đi có lẽ là điều được mong chờ nhất. Khoảnh khắc con tự bước những bước đầu tiên luôn mang lại cảm giác rất đặc biệt với cha mẹ. Đó không chỉ là dấu hiệu cho thấy bé đang lớn lên từng ngày mà còn đánh dấu một giai đoạn hoàn toàn mới, khi trẻ bắt đầu chủ động khám phá thế giới theo cách riêng của mình.
Sự thật là đây cũng là cột mốc khiến nhiều phụ huynh dễ sốt ruột nhất. Chỉ cần thấy con nhà người khác biết đi sớm hơn vài tháng, không ít ba mẹ đã bắt đầu tìm kiếm thông tin trên mạng hoặc tham gia các hội nhóm nuôi con để hỏi liệu bé nhà mình có đang chậm hơn bình thường hay không.
Không có một độ tuổi chính xác áp dụng cho tất cả trẻ em. Phần lớn trẻ sẽ bắt đầu biết đi trong khoảng từ 12 đến 15 tháng tuổi. Một số bé có thể tự đi từ khi mới 10 hoặc 11 tháng tuổi, trong khi một số trẻ khác phải tới 16 hoặc 18 tháng tuổi mới thực hiện được điều này.Sự khác biệt đó hoàn toàn bình thường, bởi mỗi em bé đều có tốc độ phát triển riêng. Có trẻ rất mạnh về vận động nên sớm biết đứng, biết đi. Ngược lại, cũng có những bé dành nhiều thời gian hơn để quan sát, khám phá hoặc hoàn thiện các kỹ năng khác trước khi sẵn sàng bước những bước đầu tiên.
Điều quan trọng không phải là con biết đi sớm hay muộn hơn một vài tháng, mà là trẻ vẫn đang tiến bộ đều đặn trong hành trình phát triển của mình.
Tham khảo thêm bài viết: Dấu Hiệu Trẻ Phát Triển Bình Thường Theo Tháng Tuổi
Trước khi có thể tự đi, hầu hết trẻ đều trải qua một quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều tháng. Nếu nắm rõ được những cột mốc này, ba mẹ sẽ dễ dàng nhận ra con đang phát triển bình thường hay cần được hỗ trợ thêm.
Các mốc phát triển trước khi trẻ biết đi
Nhiều người nghĩ rằng trẻ đột nhiên đứng dậy rồi biết đi, nhưng thực tế kỹ năng này là kết quả của cả một quá trình phát triển vận động liên tục từ những tháng đầu đời.
Khoảng 4–6 tháng tuổi: Bé bắt đầu kiểm soát cơ thể tốt hơn
Ở giai đoạn này, trẻ đã có thể giữ đầu và cổ khá vững. Bé bắt đầu lẫy, thích nằm sấp và dùng tay chống người lên để quan sát xung quanh. Đây là thời điểm các nhóm cơ ở cổ, vai và lưng phát triển mạnh mẽ. Những kỹ năng tưởng như rất đơn giản này lại là nền tảng quan trọng cho việc ngồi, bò và đi sau này.
Nhiều bố mẹ thường không để ý tới giai đoạn này vì còn quá sớm để nghĩ tới chuyện tập đi. Sự phát triển vận động của trẻ giống như xây một ngôi nhà, nếu nền móng không vững thì những bước phát triển tiếp theo cũng sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.
Khoảng 6–9 tháng tuổi: Bé biết ngồi và bắt đầu bò
Sau khi kiểm soát cơ thể tốt hơn, trẻ dần học cách giữ thăng bằng khi ngồi. Đây cũng là giai đoạn nhiều bé bắt đầu trườn hoặc bò để di chuyển.
Không ít phụ huynh từng thắc mắc liệu bò có phải là điều kiện bắt buộc trước khi biết đi hay không. Phần lớn trẻ đều trải qua giai đoạn này, nhưng cũng có những bé bỏ qua hoàn toàn việc bò và chuyển thẳng sang vịn đứng rồi tập đi.
Dù theo cách nào thì việc được vận động tự do trong giai đoạn này vẫn rất quan trọng vì nó giúp trẻ tăng cường thể chất và học cách phối hợp các bộ phận trên cơ thể.
Khoảng 9–12 tháng tuổi: Bé bắt đầu vịn đứng
Đây thường là giai đoạn khiến cả gia đình vừa vui vừa lo. Chỉ cần có một điểm tựa như ghế sofa, thành giường hoặc bàn thấp, bé sẽ cố gắng kéo người đứng dậy. Ban đầu, trẻ thường đứng chưa vững và dễ ngã. Tuy nhiên, chỉ sau vài tuần luyện tập, nhiều bé đã có thể tự đứng trong thời gian khá lâu hoặc bước ngang dọc khi bám vào đồ vật.
Khoảng 12–15 tháng tuổi: Những bước đi đầu tiên
Khi đã đủ tự tin, trẻ sẽ dần buông tay khỏi điểm tựa và thử bước đi. Ban đầu, bé có thể chỉ đi được một hoặc hai bước rồi ngồi xuống. Một số trẻ thậm chí còn ngã khá nhiều lần trước khi thực sự làm chủ được khả năng giữ thăng bằng.
Đây là điều hoàn toàn bình thường. Giống như người lớn học một kỹ năng mới, trẻ cũng cần thời gian để luyện tập và hoàn thiện từng ngày. Điều thú vị là sau khi biết đi, nhiều em bé gần như thay đổi hoàn toàn. Trẻ trở nên hiếu động hơn, thích khám phá hơn và bắt đầu thể hiện rõ cá tính riêng của mình.
Nhưng làm thế nào để biết con đã sẵn sàng cho cột mốc này hay chưa? Thực tế, trước khi biết đi, trẻ thường phát ra rất nhiều tín hiệu mà nếu quan sát kỹ, cha mẹ hoàn toàn có thể nhận ra.
Dấu hiệu trẻ sắp biết đi ba mẹ cần quan tâm
Không phải đợi đến khi con tự bước đi, cha mẹ mới biết bé đang tiến gần tới cột mốc này. Hầu hết trẻ đều có những biểu hiện khá rõ ràng trước khi biết đi vài tuần hoặc vài tháng. Nếu để ý trong sinh hoạt hằng ngày, bố mẹ sẽ dễ dàng nhận thấy những thay đổi nhỏ nhưng rất thú vị này.
Bé thích vịn đứng mọi nơi
Một ngày nào đó, ba mẹ sẽ bất ngờ khi thấy con cố gắng bám vào thành giường, ghế sofa hoặc bất cứ vật gì gần mình để kéo người đứng dậy.
Ban đầu, bé có thể chỉ đứng được vài giây rồi ngồi xuống. Nhưng càng về sau, thời gian đứng sẽ kéo dài hơn. Nhiều trẻ còn tỏ ra rất thích thú mỗi khi đứng được và liên tục lặp lại hành động này trong ngày. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ chân của bé đang khỏe dần lên và cơ thể bắt đầu sẵn sàng cho việc tập đi.
Bé di chuyển khi bám vào đồ vật
Sau khi đứng vững hơn, nhiều trẻ bắt đầu bước ngang bằng cách bám vào mép bàn, ghế hoặc thành giường. Mọi người thường gọi đây là giai đoạn “đi men”. Dù chưa thực sự tự đi nhưng bé đã học được cách chuyển trọng lượng cơ thể từ chân này sang chân kia. Nhiều phụ huynh thường rất vui khi thấy con đi men khắp nhà vì đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy ngày bé biết đi không còn xa nữa.
Bé thường buông tay trong vài giây
Một biểu hiện khác mà nhiều cha mẹ dễ bỏ qua là việc trẻ bắt đầu buông tay khỏi điểm tựa trong thời gian ngắn.
Lúc đầu có thể chỉ là một hoặc hai giây trước khi ngồi xuống. Tuy nhiên, mỗi lần như vậy đều là một bước tiến rất lớn. Điều đó cho thấy bé đang học cách giữ thăng bằng bằng chính cơ thể của mình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đồ vật xung quanh.
Bé muốn bắt chước người lớn
Trẻ nhỏ học hỏi rất nhiều thông qua việc quan sát. Khi thấy ba mẹ hoặc anh chị đi lại trong nhà, nhiều bé sẽ cố gắng làm theo. Không ít ba mẹ chia sẻ rằng con mình bắt đầu tập đi mạnh mẽ hơn sau khi được chơi cùng những em bé lớn hơn hoặc thường xuyên được khuyến khích di chuyển trong các hoạt động gia đình.
Bé ít bò hơn trước
Nếu trước đây bé bò khắp nơi thì tới giai đoạn này, nhiều trẻ bắt đầu giảm thời gian bò và dành nhiều thời gian hơn để đứng hoặc vịn đi. Đây thường là tín hiệu cho thấy trẻ đang chuyển dần từ giai đoạn bò sang giai đoạn tập đi.
Con gần 18 tháng vẫn chưa biết đi, cha mẹ có nên lo lắng?
Có lẽ đây là nỗi băn khoăn lớn nhất của nhiều phụ huynh vì con đã hơn 1 tuổi nhưng vẫn chưa chịu đi, trong khi những đứa trẻ khác cùng tuổi đã chạy khắp nơi. Cảm giác lo lắng là điều rất dễ hiểu. Nhiều ba mẹ bắt đầu tìm kiếm thông tin trên mạng, hỏi ý kiến người thân hoặc liên tục so sánh con với những em bé khác.
Trên thực tế, nhiều trẻ hoàn toàn khỏe mạnh vẫn chỉ bắt đầu đi khi được 15 hoặc 16 tháng tuổi.
Tuy nhiên, nếu trẻ đã gần 18 tháng tuổi mà bé có những biểu hiện dưới đây:
- Chưa thể tự đứng.
- Không có dấu hiệu vịn đi.
- Không cố gắng di chuyển bằng chân.
- Chậm nhiều cột mốc vận động khác.
thì cha mẹ nên đưa bé đi khám để được đánh giá kỹ hơn.
Việc kiểm tra sớm không có nghĩa là trẻ chắc chắn gặp vấn đề. Đôi khi bác sĩ chỉ cần hướng dẫn thêm một số bài tập phù hợp để hỗ trợ bé phát triển vận động tốt hơn.
Cách hỗ trợ trẻ tập đi an toàn và hiệu quả
Khi thấy con bắt đầu có dấu hiệu muốn đứng và di chuyển, nhiều cha mẹ thường rất nóng lòng muốn giúp bé biết đi nhanh hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải là tập cho con đi thật sớm mà là tạo điều kiện để trẻ phát triển một cách tự nhiên và an toàn.
Cho bé nhiều cơ hội vận động
Không gian vận động đóng vai trò rất quan trọng trong giai đoạn tập đi. Một em bé thường xuyên được bò, đứng, vịn và khám phá xung quanh sẽ có nhiều cơ hội rèn luyện cơ bắp hơn so với trẻ dành phần lớn thời gian trong xe đẩy hoặc ghế ngồi. Vì vậy, hãy để bé được chơi trên thảm hoặc những khu vực an toàn trong nhà mỗi ngày.
Khuyến khích nhưng không thúc ép
Nhiều phụ huynh quá nôn nóng nên liên tục kéo tay hoặc ép trẻ phải bước đi, điều này đôi khi khiến bé cảm thấy áp lực và mất tự tin. Trẻ sẽ học đi tốt nhất khi cảm thấy vui vẻ và thoải mái. Một lời động viên, một nụ cười hoặc việc bỏ qua sự lo lắng, ngồi cách con vài bước để khuyến khích bé tiến về phía mình thường hiệu quả hơn rất nhiều.
Tạo môi trường an toàn
Khi bắt đầu tập đi, trẻ sẽ ngã rất nhiều, đó là một phần hoàn toàn bình thường của quá trình học hỏi. Ba mẹ nên dọn dẹp những vật sắc nhọn, che các góc bàn và đảm bảo sàn nhà không quá trơn trượt để bé có thể tự do luyện tập mà không gặp nguy hiểm.
Chọn giày phù hợp
Nếu tập đi trong nhà, nhiều bác sĩ khuyến khích trẻ đi chân trần hoặc mang tất chống trượt. Điều này giúp bé cảm nhận mặt đất tốt hơn và học cách giữ thăng bằng hiệu quả hơn so với việc đi giày quá sớm.
Có nên cho trẻ dùng xe tập đi?
Đây là chủ đề vẫn mang nhiều ý kiến trái chiều mỗi khi được nhắc tới.
Nhiều phụ huynh cho rằng xe tập đi giúp trẻ biết đi nhanh hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay cho thấy điều này không hoàn toàn đúng. Thậm chí, một số tổ chức nhi khoa còn khuyến cáo hạn chế sử dụng xe tập đi tròn vì có thể làm tăng nguy cơ té ngã hoặc khiến trẻ phụ thuộc vào thiết bị thay vì tự phát triển khả năng giữ thăng bằng.
Nếu muốn hỗ trợ con tập đi, cha mẹ nên ưu tiên tạo môi trường vận động tự nhiên thay vì phụ thuộc vào xe tập đi.
Tham khảo bài viết: Có Nên Cho Trẻ Dùng Xe Tập Đi?
Lời khuyên dành cho ba mẹ có con đang tập đi
Khi nào trẻ biết đi là câu hỏi khiến rất nhiều phụ huynh quan tâm trong những năm đầu đời của con. Phần lớn trẻ sẽ bắt đầu biết đi trong khoảng từ 12 đến 15 tháng tuổi, nhưng đây không phải là một cột mốc cố định áp dụng cho tất cả trẻ em.
Thay vì quá lo lắng khi con biết đi sớm hay muộn hơn những em bé khác, ba mẹ nên quan sát toàn bộ quá trình phát triển của trẻ và tạo điều kiện để con được vận động tự nhiên mỗi ngày.
