SIDS là gì? Dấu hiệu và cách phòng tránh đột tử ở trẻ sơ sinh

SIDS (Sudden Infant Death Syndrome) hay đột tử ở trẻ sơ sinh là tình trạng trẻ tử vong đột ngột và không rõ nguyên nhân, thường xảy ra khi trẻ đang ngủ. Trong bài viết này, Hagu Life sẽ cùng mẹ tìm hiểu chi tiết SIDS là gì, những dấu hiệu cảnh báo và các biện pháp phòng tránh để bảo vệ giấc ngủ an toàn cho bé.

>>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh ngủ hay giật mình: Nguyên nhân & Cách xử lý

Hội chứng SIDS là gì?

Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) là chẩn đoán được đưa ra khi trẻ dưới 1 tuổi tử vong đột ngột và không thể xác định nguyên nhân ngay lập tức. SIDS có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào, nhưng phổ biến nhất là khi trẻ đang ngủ, đặc biệt trong khung giờ từ 10 giờ tối đến 10 giờ sáng. 

Thống kê cho thấy khoảng 16-20% các ca xảy ra tại nơi chăm sóc trẻ, trong đó nhiều trường hợp xuất hiện ngay trong tuần đầu tiên sau sinh. Để tìm ra nguyên do, các chuyên gia y tế thường phải:

• Xem xét bệnh sử của trẻ và bố mẹ.
• Khảo sát kỹ lưỡng hiện trường nơi trẻ qua đời.
• Tiến hành khám nghiệm tử thi.

>>> Xem thêm: Trẻ mấy tháng được nằm võng?

Nguyên nhân gây đột tử ở trẻ sơ sinh

Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) chưa có nguyên nhân xác định rõ ràng, nhưng các chuyên gia đã ghi nhận một số yếu tố nguy cơ và cơ chế có thể liên quan như sau:

• Khuyết tật bẩm sinh: Trẻ có dị tật nghiêm trọng ở tim, hệ hô hấp hoặc các cơ quan phản ứng chưa hoàn thiện có nguy cơ cao bị đột tử.
• Đường thở bị chèn ép: Ngủ nằm sấp, giường quá mềm, có nhiều đồ vật hoặc ngủ chung với bố mẹ dễ làm trẻ khó thở khi ngủ.
• Mức serotonin thấp: Một số trẻ có lượng serotonin trong não thấp hơn bình thường, ảnh hưởng đến khả năng điều hòa nhịp thở, nhịp tim và huyết áp khi ngủ.
• Mẹ hút thuốc, uống rượu, dùng ma túy khi mang thai: Làm tăng nguy cơ tổn thương hệ thần kinh và hô hấp của trẻ.
• Chăm sóc trước sinh kém: Không được khám thai và theo dõi sức khỏe đầy đủ khi mang thai.
• Sinh non hoặc nhẹ cân: Trẻ sinh non hoặc thiếu cân thường có hệ hô hấp và tuần hoàn chưa phát triển hoàn thiện.
• Mẹ sinh khi dưới 20 tuổi: Nhóm tuổi này thường có nguy cơ cao hơn do yếu tố sức khỏe và chăm sóc thai kỳ chưa tối ưu.
• Tiếp xúc với khói thuốc sau sinh: Khói thuốc lá ảnh hưởng đến hệ hô hấp non nớt của trẻ.
• Nhiệt độ quá nóng khi ngủ: Nhiệt độ và độ ẩm phòng cho trẻ sơ sinh chưa phù hợp hoặc mặc quá nhiều quần áo dễ gây quá nhiệt cho trẻ.
• Tư thế nằm sấp khi ngủ: Đây là một trong những yếu tố nguy cơ cao nhất liên quan đến đột tử ở trẻ sơ sinh.

Cách phòng tránh đột tử trẻ sơ sinh

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) vẫn chưa được xác định. Vì vậy, biện pháp phòng ngừa chủ yếu là loại bỏ các yếu tố nguy cơ và đảm bảo môi trường ngủ an toàn cho bé. Dưới đây là những khuyến nghị quan trọng:

1. Tư thế và môi trường ngủ an toàn

Đảm bảo trẻ ngủ trong tư thế đúng và môi trường ngủ phù hợp là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ SIDS. Ngủ ngửa được chứng minh là an toàn nhất cho trẻ sơ sinh. Nếu lo lắng trẻ có thể bị méo đầu do nằm ngửa lâu, mẹ có thể thay đổi tư thế khi bé thức để giúp đầu bé phát triển đều hơn. 

Ngoài ra, hãy sử dụng đệm cứng, phẳng và tuyệt đối không đặt gối, chăn lông, đồ chơi nhồi bông hay miếng đệm phụ trong cũi để tránh nguy cơ nghẹt thở. Phòng ngủ cần được giữ thoáng mát, nhiệt độ vừa phải, tránh để trẻ ngủ trong môi trường quá nóng gây khó chịu. 

Đặc biệt, với trẻ dưới 6 tháng tuổi, nên cho bé ngủ trong nôi riêng và đặt nôi trong phòng bố mẹ thay vì ngủ chung giường nhằm đảm bảo an toàn tối đa.

2. Chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng

Dinh dưỡng tốt, đặc biệt là sữa mẹ, đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho trẻ, giúp hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, dẫn đến hội chứng SIDS. Vì vậy, mẹ nên cố gắng cho bé bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì việc bú mẹ càng lâu càng tốt để bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Bên cạnh đó, tiêm chủng đầy đủ là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, giúp giảm khoảng 50% nguy cơ mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh. Việc này cần được thực hiện đúng lịch và theo hướng dẫn của các chuyên gia y tế.

Ngoài ra, việc khám sức khỏe định kỳ cũng rất quan trọng, đặc biệt là với những trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có các bệnh lý nền như trào ngược dạ dày thực quản mạn tính. Với những trường hợp này, bố mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn của bác sĩ về tư thế ngủ và cách cho bé ăn nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ gặp phải các vấn đề liên quan đến SIDS.

>>> Xem thêm: 10 sai lầm khi nuôi con bằng sữa mẹ

3. Loại bỏ các yếu tố nguy cơ từ môi trường sống

Một số thói quen của bố mẹ và môi trường sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS), trong đó tiêu biểu nhất là việc tiếp xúc với khói thuốc, rượu và ma túy. 

Vì vậy, mẹ nên tuyệt đối không hút thuốc, uống rượu hoặc sử dụng ma túy trong suốt quá trình mang thai và sau khi sinh để bảo vệ sức khỏe cho bé. Ngoài ra, tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá cũng rất quan trọng vì đây là yếu tố làm tăng gấp đôi nguy cơ SIDS. 

Đồng thời, việc chăm sóc thai nghén sớm và đầy đủ cũng cần được đặc biệt chú ý, nhất là đối với những mẹ trẻ dưới 20 tuổi hoặc có các vấn đề về sức khỏe nhằm giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn cho bé.

>>> Xem thêm: Bầu 3 tháng đầu uống cà phê sữa được không? Lưu ý gì?

4. Các biện pháp hỗ trợ khác

Ngoài những nguyên tắc chính, một số biện pháp bổ sung cũng được chứng minh có hiệu quả phòng ngừa SIDS.

• Cho trẻ ngậm núm vú giả khi ngủ đến 1 tuổi (không ép nếu trẻ không muốn và nên chờ sau 1 tháng tuổi nếu đang bú mẹ).
• Sau khi bế và dỗ trẻ ngủ say, đặt lại vào cũi hoặc nôi của bé.
• Đặc biệt chú ý theo dõi trẻ có nguy cơ cao như sinh non, nhẹ cân hoặc mẹ nghiện chất kích thích.

Hiểu rõ SIDS là gì giúp bố mẹ chủ động phòng tránh và tạo môi trường ngủ an toàn cho trẻ, giảm thiểu những rủi ro đáng tiếc. Đồng hành cùng bố mẹ, Hagu Life mang đến đa dạng sản phẩm chăm sóc mẹ và bé chính hãng, chất lượng, giá tốt, từ bỉm tã, quần áo, đồ dùng ngủ cho tới các vật dụng hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, giúp bé khởi đầu cuộc sống một cách an toàn và khỏe mạnh.