Bệnh tự kỷ ở trẻ em là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Bệnh tự kỷ là gì? Đây là một rối loạn phát triển thần kinh, khởi phát sớm từ khi trẻ còn nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao tiếp, tương tác xã hội và thể hiện các hành vi lặp đi lặp lại. Ngoài ra, trẻ có thể kèm theo các rối loạn khác như giấc ngủ hoặc hành vi bất thường. Tự kỷ ở trẻ nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách, trẻ hoàn toàn có thể cải thiện và hòa nhập cộng đồng tốt hơn.

>>> Xem thêm: Dấu hiệu trẻ bị tự kỷ

Bệnh tự kỷ là gì?

Bệnh tự kỷ, hay còn gọi là Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD), là một rối loạn phát triển thần kinh kéo dài suốt đời. Người tự kỷ thường gặp khó khăn trong giao tiếp xã hội, có các hành vi lặp đi lặp lại, cùng với sở thích hạn hẹp. Các triệu chứng thường bắt đầu từ khi còn nhỏ và có thể trở nên rõ rệt hơn khi trẻ lớn lên nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Tự kỷ không phải là một bệnh có thể chữa khỏi. Thay vào đó, đây là một dạng phát triển não bộ khác biệt so với thông thường, khiến người mắc cần được hỗ trợ về cả thể chất lẫn tinh thần để hòa nhập xã hội và phát triển tốt hơn.

Các loại tự kỷ phổ biến:

• Tự kỷ điển hình (bẩm sinh): Xuất hiện từ khi trẻ mới sinh đến khoảng 3 tuổi, đặc trưng bởi tình trạng chậm phát triển.
• Tự kỷ không điển hình: Trẻ phát triển bình thường từ 12 – 30 tháng tuổi nhưng sau đó đột ngột dừng lại hoặc mất đi những kỹ năng đã có trước đó.

>>> Xem thêm: Dấu hiệu trẻ phát triển không bình thường

Nguyên nhân bệnh tự kỷ ở trẻ em

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây bệnh tự kỷ vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố di truyền, môi trường và sức khỏe thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ.

• Yếu tố di truyền: Đột biến gen ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền thần kinh, đặc biệt là vùng não bộ. Nếu trong gia đình có một trẻ tự kỷ, nguy cơ các anh chị em ruột mắc bệnh cũng cao hơn.
• Trong thai kỳ: Mẹ bị tiểu đường, bệnh tuyến giáp, nhiễm trùng (cúm, sởi), căng thẳng kéo dài, dùng thuốc không theo chỉ dẫn hoặc tiếp xúc với rượu bia, thuốc lá, ma túy, thalidomide, axit valproic… đều làm tăng nguy cơ. Tuổi bố trên 40, biến chứng thai kỳ, sinh non hoặc trẻ nhẹ cân cũng là yếu tố nguy cơ.
• Sau sinh và môi trường: Trẻ có thể chịu tác động từ nhiễm trùng sớm, thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng, tiếp xúc hóa chất, ô nhiễm. Một số bệnh lý như động kinh, hội chứng X dễ gãy, cấu trúc não bất thường… cũng liên quan đến tự kỷ.

Dấu hiệu trẻ bị tự kỷ

Trẻ có dấu hiệu bị hội chứng tự kỷ thường thể hiện qua những bất thường về cảm xúc, hành vi và ngôn ngữ. Bố mẹ có thể nhận biết sớm qua các biểu hiện sau:

• Về cảm xúc: Ngay từ nhỏ, trẻ thường không biết cách giao tiếp với bố mẹ, ít hoặc không nhìn thẳng vào mắt người đối diện, khó phân biệt giữa người lạ và người quen. Khi đi học, trẻ có xu hướng thu mình, ngồi một góc, ít giao tiếp với bạn bè và thầy cô.
• Về hành vi: Trẻ hay lặp đi lặp lại một thói quen, chẳng hạn như chỉ chơi một món đồ chơi duy nhất hoặc mải mê với âm thanh tự tạo ra mà không quan tâm đến người khác. Nặng hơn, có trẻ còn tự làm hại bản thân bằng cách đập tay vào đầu, cào cấu đến chảy máu.
• Về ngôn ngữ: Trẻ thường chậm nói, khi nói thì câu từ đơn điệu, thiếu ý nghĩa. Một số trẻ có thói quen lẩm bẩm một mình bằng lời nói vô nghĩa, không có mục đích giao tiếp rõ ràng.

>>> Xem thêm:

• Trẻ 2 tuổi chưa biết nói có sao không?
• Cách dạy trẻ 2 tuổi tập nói

Biến chứng bệnh tự kỷ

Tự kỷ không chỉ ảnh hưởng đến hành vi và sự phát triển của trẻ mà còn có thể kéo theo nhiều biến chứng về thể chất và tinh thần nếu không được can thiệp sớm:

• Vấn đề tiêu hóa: Trẻ thường gặp rối loạn đường tiêu hóa, đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
• Ảnh hưởng dinh dưỡng và sức khỏe: Khó ngủ, biếng ăn dẫn đến suy dinh dưỡng, suy nhược cơ thể và ảnh hưởng sự phát triển toàn diện.
• Suy giảm hệ miễn dịch: Cơ thể dễ bị vi khuẩn, virus tấn công, tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Kèm theo rối loạn tâm thần khác: Nhiều trẻ tự kỷ có thể đồng thời mắc động kinh, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), trầm cảm, ám ảnh cưỡng chế (OCD), rối loạn lưỡng cực hoặc thậm chí tâm thần phân liệt.
• Ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống: Tự kỷ làm trẻ gặp khó khăn trong học tập, giao tiếp và hòa nhập xã hội. Nhiều trẻ dễ bị cô lập, bắt nạt và trong những trường hợp nghiêm trọng, có thể dẫn đến hành vi tự hại hoặc tự tử do các rối loạn tâm thần.

Cách chữa bệnh tự kỷ

Hội chứng tự kỷ xuất phát từ yếu tố bẩm sinh và sẽ theo trẻ suốt đời, hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm. Tuy nhiên, nhờ các biện pháp can thiệp sớm và phù hợp, trẻ tự kỷ hoàn toàn có thể cải thiện kỹ năng, phát triển tốt hơn và hòa nhập với cộng đồng.

Dưới đây là các phương pháp chữa bệnh tự kỷ:

• Tâm lý trị liệu: Can thiệp hành vi, trị liệu ngôn ngữ và kỹ năng xã hội giúp trẻ cải thiện giao tiếp và khả năng hòa nhập.
• Huấn luyện cha mẹ: Bố mẹ được hướng dẫn để hiểu và đồng hành cùng trẻ, tạo môi trường phát triển tích cực.
• Sử dụng thuốc: Không có thuốc đặc trị, nhưng bác sĩ có thể kê thuốc an thần, chống trầm cảm hoặc kiểm soát động kinh để giảm triệu chứng đi kèm.
• Phòng ngừa trong thai kỳ: Mẹ bầu cần chăm sóc sức khỏe, tiêm vacxin đầy đủ, tránh chất kích thích và dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ.
• Chăm sóc sau sinh: Quan tâm nhiều hơn đến trẻ, xây dựng lối sống lành mạnh với dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ đầy đủ.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về bệnh tự kỷ là gì

Dưới đây là phần FAQ thường gặp xoay quanh “bệnh tự kỷ là gì”, giúp bố mẹ hiểu rõ hơn về tình trạng này và cách chăm sóc trẻ.

Trẻ tự kỷ sợ gì nhất?

Do hệ thần kinh nhạy cảm, nhiều trẻ tự kỷ thường gặp rối loạn cảm giác. Các bé có thể sợ tiếng động lớn, ánh sáng mạnh, việc cắt tóc, cắt móng tay hoặc không muốn bị người khác chạm vào, dẫn đến phản ứng thu mình hay lo lắng quá mức.

Tự kỷ sống được bao lâu?

Người tự kỷ thường có tuổi thọ ngắn hơn so với người bình thường từ 16-20 năm. Một số nghiên cứu cho thấy tuổi thọ trung bình của họ vào khoảng 54 năm, tùy thuộc vào mức độ rối loạn và các vấn đề sức khỏe đi kèm.

Bố mẹ nên làm gì khi con bị tự kỷ?

Khi con được chẩn đoán tự kỷ, bố mẹ trước hết cần xác nhận chẩn đoán chính xác và cho phép bản thân bộc lộ cảm xúc. Sau đó, hãy tìm hiểu thông tin, kết nối với chuyên gia, quan tâm đến chế độ dinh dưỡng, tìm hiểu các công cụ trị liệu phù hợp và lập kế hoạch tài chính sớm. 

Hiểu rõ bệnh tự kỷ là gì sẽ giúp bố mẹ có cái nhìn đúng đắn hơn trong việc phát hiện sớm và đồng hành cùng con trên hành trình phát triển. Dù không có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng với sự yêu thương, kiên nhẫn và các biện pháp can thiệp phù hợp, trẻ vẫn có thể cải thiện kỹ năng giao tiếp, hòa nhập xã hội và sống hạnh phúc hơn. Đồng thời, để chăm sóc bé toàn diện từ thể chất đến tinh thần, bố mẹ có thể lựa chọn những sản phẩm an toàn, chất lượng tại Hagu Life, nơi đồng hành cùng gia đình trong từng giai đoạn nuôi dưỡng và phát triển của trẻ.