Tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ, không chịu ngủ? Nguyên nhân & Cách xử lý

Trẻ sơ sinh khó ngủ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như bé đói, tã bẩn, môi trường ngủ không thoải mái (quá nóng, quá lạnh, ánh sáng hoặc tiếng ồn) hoặc nhịp sinh học chưa ổn định. Một số trường hợp trẻ khó ngủ do thiếu dưỡng chất quan trọng như vitamin D, kẽm, magie hay sắt. Vậy làm thế nào để giúp bé ngủ ngon? Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả trong bài viết dưới đây.

>>> Xem thêm: Tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban ngày?

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh

Trong những ngày đầu đời, trẻ sơ sinh ngủ trung bình 16 – 18 giờ mỗi ngày, chủ yếu là những giấc ngủ ngắn kéo dài 1 – 2 giờ. Khi bé được khoảng 4 tuần tuổi, tổng thời gian ngủ giảm xuống còn khoảng 14 giờ/ngày.

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh khác với trẻ trên 1 tuổi và người trưởng thành, được chia thành hai dạng chính: giấc ngủ REM (ngủ hoạt động) và giấc ngủ Non-REM (ngủ im lặng). Một chu kỳ ngủ của trẻ bao gồm 5 giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Buồn ngủ, gà gật.
• Giai đoạn 2: Ngủ thật sự (REM). Trẻ có nhiều cử động nhỏ như vặn mình, giật mình, mắt đảo dưới mi mắt, thở không đều.
• Giai đoạn 3: Ngủ nhẹ nhàng, thở đều hơn, ít cử động.
• Giai đoạn 4 & 5: Ngủ sâu và rất sâu (Non-REM). Trẻ nằm yên, khó đánh thức, đây là giai đoạn ngủ giúp cơ thể phục hồi và phát triển toàn diện.

Trong đó, giấc ngủ hoạt động (REM) đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển não bộ, còn giấc ngủ im lặng (Non-REM) giúp củng cố trí nhớ và tăng cường sức khỏe tổng thể.

>>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh ít ngủ, ngủ không sâu giấc phải làm sao?

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh khó ngủ

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh khó ngủ, từ những yếu tố sinh lý bình thường cho đến bệnh lý hoặc thói quen sinh hoạt hằng ngày. Dưới đây là những lý do phổ biến:

1. Trẻ sơ sinh khó ngủ do sinh lý

Ở người lớn, giai đoạn Non-REM (ngủ sâu) chiếm khoảng 75% tổng thời gian ngủ, trong khi giai đoạn REM (ngủ nông) chỉ chiếm 25%. Ngược lại, ở trẻ sơ sinh, REM và Non-REM gần như cân bằng (50%:50%), khiến bé dễ bị tỉnh giấc hơn.

Một chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh chỉ kéo dài khoảng 50 phút, trong khi người lớn là 90–100 phút. Chính sự ngắn hơn này khiến trẻ trẻ khó ngủ hoặc dễ bị thức giấc về đêm, nhất là khi đói hoặc môi trường xung quanh thay đổi.

Tóm lại, giấc ngủ của trẻ sơ sinh có đặc điểm hoàn toàn khác so với người trưởng thành, vì vậy việc bé thường xuyên khó ngủ hay giật mình tỉnh giấc nhiều lần trong đêm là hiện tượng sinh lý bình thường.

>>> Xem thêm: Trẻ mấy tháng hết gắt ngủ?

2. Trẻ sơ sinh khó ngủ do bệnh lý

Bất kỳ tổn thương thực thể nào cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của trẻ. Do đó, tình trạng trẻ sơ sinh khó ngủ đôi khi là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý sau:

• Nhiễm khuẩn đường hô hấp: Các bệnh như viêm mũi, viêm phế quản, viêm phổi khiến trẻ khó thở, thở khò khè, dễ thức giấc và quấy khóc.
• Thiếu vi chất dinh dưỡng: Thiếu kẽm, magie, sắt gây còi xương, làm trẻ mệt mỏi, ngủ không sâu giấc, hay tỉnh dậy ban đêm.
• Béo phì: Trẻ thừa cân có đường thở phì đại, gây khó thở, phải thở bằng miệng, dẫn đến ngủ chập chờn và dễ quấy khóc.
• Các bệnh lý khác: Viêm tai giữa, trào ngược dạ dày, bệnh thần kinh, tim mạch hoặc tiêu hóa cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ.

>>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh thức liền 5 tiếng có sao không? Cách xử lý

3. Bé khó ngủ do ngủ nhiều vào ban ngày

Trẻ sơ sinh vốn dành phần lớn thời gian trong ngày để ngủ, tuy nhiên nếu bé ngủ quá nhiều vào ban ngày thì ban đêm rất dễ rơi vào tình trạng khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc tỉnh giấc nhiều lần.

Một trong những nguyên nhân thường gặp là trẻ ngủ dài vào buổi chiều, đặc biệt sau 5 giờ chiều, khiến cơ thể chưa kịp tiêu hao năng lượng và dẫn đến việc trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban đêm.

>>> Xem thêm: Làm gì khi trẻ sơ sinh ngủ nhiều không chịu dậy bú?

4. Các nguyên nhân khác

Ngoài các nguyên nhân về sinh lý, bệnh lý hoặc thói quen ngủ ban ngày, vẫn còn nhiều yếu tố khác tác động đến giấc ngủ của trẻ sơ sinh, bao gồm:

• Môi trường ngủ không phù hợp: Ánh sáng quá mạnh, tiếng ồn hoặc nhiệt độ phòng quá nóng/lạnh đều có thể khiến trẻ giật mình, khó ngủ.
• Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử: Thói quen sử dụng điện thoại, laptop, TV vào ban đêm của người lớn trong cùng không gian có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của trẻ. 
• Tã bẩn, quần áo hoặc giường chiếu không sạch sẽ: Trẻ cảm thấy ẩm ướt, khó chịu, dễ quấy khóc và khó đi vào giấc ngủ sâu.
• Lệ thuộc vào các yếu tố ru ngủ: Một số bé quen được bế ẵm, đưa võng hoặc nằm nôi điện mới chịu ngủ. Khi thiếu đi các yếu tố này, bé dễ quấy khóc, khó ngủ.
• Ảnh hưởng từ mẹ trong thai kỳ: Nếu mẹ bầu thường xuyên mất ngủ, căng thẳng, trầm cảm hoặc sinh hoạt thiếu khoa học thì sau khi sinh, bé cũng có nguy cơ khó ngủ, ngủ không sâu giấc.
• Kích thích quá mức trước giờ ngủ: Chơi đùa, trò chuyện hoặc kích thích trẻ nhiều trước khi đi ngủ có thể khiến trẻ khó chịu, khó vào giấc.
• Bú ít, nhanh đói: Nếu trẻ không bú đủ, dễ thức giấc giữa đêm để đòi bú, dẫn đến giấc ngủ bị gián đoạn.
• Mộng du hoặc hay giật mình: Một số bé khi ngủ dễ giật mình, tỉnh giấc nhiều lần, làm giấc ngủ không sâu và thường xuyên bị gián đoạn.

Làm gì khi trẻ sơ sinh không chịu ngủ?

Để giúp bé dễ dàng đi vào giấc ngủ và ngủ sâu giấc hơn, bố mẹ có thể tham khảo một số giải pháp dưới đây:

• Tập cho trẻ phân biệt ngày và đêm: Ban ngày cho trẻ tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, hạn chế ngủ quá nhiều. Ban đêm giữ yên tĩnh, ánh sáng dịu nhẹ để bé dễ ngủ hơn.
• Dạy trẻ tự ngủ: Thay vì bồng bế hay đưa võng, bố mẹ có thể vỗ về nhẹ nhàng, hát ru hoặc dùng mẹo dân gian như xoa nhẹ bàn chân giúp trẻ thư giãn.
• Chuẩn bị không gian ngủ thoải mái: Phòng ngủ nên yên tĩnh, nhiệt độ vừa phải, ánh sáng phù hợp. Thay tã sạch, cho bé mặc quần áo thoáng mát trước khi ngủ.
• Xây dựng thói quen trước giờ ngủ: Tắm rửa, massage hoặc cho bé ôm đồ vật yêu thích sẽ tạo phản xạ có điều kiện, giúp bé dễ dàng đi vào giấc ngủ.
• Tránh kích thích mạnh trước khi ngủ: Hạn chế chơi đùa quá nhiều, không cho bé ăn khi đang nằm, đồng thời không lạm dụng nôi, võng hay bồng bế quá mức để tránh tạo thói quen lệ thuộc.
• Duy trì nhịp sinh học ổn định: Đặt giờ ngủ – giờ thức cố định hằng ngày giúp bé hình thành đồng hồ sinh học, từ đó ngủ ngon và sâu giấc hơn.

>>> Xem thêm: 

• Phương pháp luyện ngủ 4s​ cho trẻ sơ sinh
• Phương pháp luyện ngủ 5S trong EASY
• Phương pháp luyện ngủ Ferber

Có thể thấy, tình trạng trẻ sơ sinh khó ngủ xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng bố mẹ hoàn toàn có thể khắc phục bằng cách xây dựng thói quen ngủ khoa học, tạo môi trường nghỉ ngơi thoải mái và áp dụng những mẹo hỗ trợ phù hợp. Song song với đó, việc chuẩn bị đầy đủ sản phẩm chăm sóc mẹ và bé cũng góp phần quan trọng giúp bé ngủ ngon và phát triển toàn diện. Để yên tâm lựa chọn hàng chính hãng với mức giá tốt, mẹ có thể tìm mua tại Hagu Life – nơi cung cấp sản phẩm chăm sóc mẹ và bé uy tín, chất lượng.