Các hoạt động ngày Tết truyền thống của ba miền Bắc – Trung – Nam

Các hoạt động ngày Tết bao gồm dọn dẹp và trang trí nhà cửa, chuẩn bị mâm ngũ quả, gói bánh chưng, cúng ông Táo, thăm mộ tổ tiên và làm lễ cúng tất niên,… là những nét đẹp văn hóa được lưu giữ từ Bắc – Trung – Nam.

Cùng Hagu Life tìm hiểu chi tiết những hoạt động ngày Tết đặc trưng ba miền để cảm nhận trọn vẹn hương vị xuân truyền thống Việt nhé.

Ý nghĩa các hoạt động ngày Tết

Các hoạt động ngày Tết không chỉ là những phong tục quen thuộc, mà còn mang trong mình nhiều giá trị văn hóa và tinh thần sâu sắc. Mỗi việc làm đều góp phần tạo nên không khí đoàn viên và ý nghĩa đặc biệt của dịp đầu năm mới.

• Gắn kết tình cảm gia đình và cộng đồng: Tết là thời điểm mọi người trở về đoàn tụ, cùng sum vầy bên mâm cơm, thăm hỏi họ hàng, bạn bè và chia sẻ niềm vui năm mới.
• Tưởng nhớ và tri ân tổ tiên: Thông qua các nghi lễ như cúng ông Công, ông Táo, cúng tất niên, hay tảo mộ, con cháu thể hiện lòng biết ơn và tưởng nhớ nguồn cội.
• Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc: Những phong tục như gói bánh chưng, trang trí nhà cửa, hay chơi trò chơi dân gian giúp truyền lại nét đẹp truyền thống cho thế hệ sau.
• Cầu mong may mắn, bình an: Tết là dịp mọi người hướng đến điều tốt lành, khởi đầu năm mới với tâm thế tích cực, cầu chúc sức khỏe, tài lộc và hạnh phúc cho bản thân và gia đình.

Các hoạt động trước Tết

Dưới đây là danh sách các hoạt động diễn ra trước Tết mà hầu như gia đình Việt nào cũng thực hiện để chuẩn bị chu đáo cho một năm mới trọn vẹn.

1. Dọn dẹp và trang trí nhà cửa đón Tết

Dọn dẹp và trang trí nhà cửa là một trong những hoạt động trong ngày Tết mang đậm truyền thống của người Việt, thường được bắt đầu từ những ngày 20 tháng Chạp. Đây là lúc mọi gia đình cùng nhau tổng vệ sinh, lau chùi, sắp xếp lại đồ đạc, dọn dẹp bàn thờ gia tiên và trang hoàng nhà cửa thật tươi mới để chuẩn bị đón năm mới.

Theo quan niệm dân gian, việc dọn dẹp và trang trí nhà cửa không chỉ giúp không gian sống gọn gàng, sạch sẽ hơn mà còn giúp gột rửa những điều xui xẻo, không may mắn của năm cũ, đồng thời đón nhận nguồn năng lượng mới tích cực, hanh thông cho năm mới.

>>> Xem thêm: 50+ Cách làm đồ trang Tết bằng giấy

2. Tảo mộ

Tảo mộ là một trong những hoạt động Tết giàu tính nhân văn của người Việt. Sau lễ ông Công ông Táo (23 tháng Chạp) đến chiều 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu tháng thiếu), con cháu sẽ cùng nhau ra nghĩa trang để thắp hương, dọn dẹp và sửa sang lại phần mộ ông bà tổ tiên. 

Việc tảo mộ thường bắt đầu từ sáng sớm. Mọi người mang theo cuốc, xẻng để dọn cỏ, lau bia mộ và chuẩn bị lễ vật. Lễ vật thường chuẩn bị khi tảo mộ gồm:

• 10 bông hoa tươi màu đỏ
• 3 lá trầu, 3 quả cau
• ½ lít rượu, 5 chén nhỏ và 10 lon bia
• 2 bao thuốc lá, 2 gói trà
• 2 nến cốc màu đỏ
• 5 con ngựa giấy (mỗi con 1 màu), trên mỗi con đặt 10 lễ tiền vàng (tiền xu, tiền âm phủ, vàng lá)
• 5 bộ quần áo giấy và 4 đĩa tiền vàng

Tảo mộ không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là lời nhắc nhở thế hệ sau về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, giữ gìn cội nguồn gia đình.

3. Mua sắm Tết

Năm 2026, mùng 1 Tết Âm lịch (Bính Ngọ) rơi vào thứ Ba, ngày 17/02 Dương lịch. Do đó, từ cuối tháng 1 Dương lịch, hầu hết các gia đình đã bắt đầu lên kế hoạch mua sắm Tết. Đây là một trong những hoạt động ngày Tết không thể thiếu, diễn ra rộn ràng nhất vào những ngày cuối tháng Chạp. 

Người dân thường đến chợ Tết hoặc siêu thị để lựa chọn các món hàng thiết yếu như thực phẩm, bánh kẹo, hoa quả, đồ cúng lễ và phụ kiện trang trí nhà cửa. Không khí chợ Tết luôn nhộn nhịp, rực rỡ sắc màu từ những cành hoa mai, hoa đào, chậu quất, dưa hấu đỏ cùng tiếng nói cười rộn ràng.

Ngoài ra, việc chuẩn bị quần áo mới cũng là một phong tục đẹp ngày Tết. Mọi người thường chọn cho mình và người thân những bộ trang phục mới để khởi đầu năm mới trong sự tươi tắn, may mắn và tài lộc.

>>> Xem thêm: Các loại hoa đỏ chưng Tết đẹp

4. Cúng ông Công, ông Táo

Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm, các gia đình sẽ chuẩn bị mâm cỗ để tiễn ông Công, ông Táo về chầu trời. Ông Công, ông Táo được xem là những vị thần cai quản bếp núc và đời sống sinh hoạt của gia đình; họ ghi chép mọi điều trong năm và báo cáo lên Ngọc Hoàng.

Trong nghi lễ cúng, gia chủ thường dọn dẹp bếp núc sạch sẽ, chuẩn bị hoa quả, hương nến, vàng mã, mũ áo Táo quân bằng giấy và đặc biệt là thả cá chép sau nghi lễ để “đưa” các vị vượt Vũ Môn lên thiên đình.

Việc cúng ông Công, ông Táo không chỉ là một phong tục đẹp mang tính tâm linh, mà còn là biểu tượng của sự no ấm, hòa thuận trong gia đình. Thông qua nghi lễ này, mọi người gửi gắm mong ước sang năm mới bình an, hạnh phúc và thuận hòa hơn.

5. Chuẩn bị mâm ngũ quả ngày Tết

Theo quan niệm dân gian, mâm ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành và mang ý nghĩa cầu chúc năm mới bình an, sung túc, may mắn. Tùy từng vùng miền mà cách bày trí mâm ngũ quả có sự khác nhau:

• Miền Bắc: Gồm 5 loại quả với 5 màu tượng trưng ngũ hành, thường có chuối xanh, bưởi vàng, cam, quýt, phật thủ.
• Miền Trung: Chọn trái cây sẵn có như thanh long, dứa, mãng cầu, dưa hấu, thể hiện sự mộc mạc nhưng đầy đặn.
• Miền Nam: Ưa chuộng mâm “Cầu sung vừa đủ xài” gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài.

Dù khác nhau về hình thức, mâm ngũ quả ngày Tết vẫn mang chung ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong năm mới an khang, thịnh vượng.

6. Gói bánh chưng, bánh tét

Gói bánh chưng, bánh tét thường diễn ra từ ngày 27 hoặc 28 tháng Chạp. Đây không chỉ là công việc chuẩn bị cho ngày Tết mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, kể chuyện năm cũ, chia sẻ niềm vui và cùng nhau chờ bánh chín trong tiếng bếp lửa bập bùng.

Tùy vùng miền mà hình thức bánh khác nhau:

• Miền Bắc gói bánh chưng hình vuông, tượng trưng cho đất, với quan niệm bánh càng vuông vức thì năm mới càng sung túc, đủ đầy.
• Miền Nam gói bánh tét hình trụ, phù hợp với cách cắt khoanh khi dọn Tết, dễ chia sẻ cho người thân và bạn bè.

Hoạt động gói bánh không chỉ để thờ cúng tổ tiên hay làm quà biếu, mà còn thể hiện lòng biết ơn và sự trân trọng đối với truyền thống từ thời vua Hùng được lưu giữ đến tận ngày nay.

7. Chuẩn bị các món ăn Tết truyền thống

Mâm cỗ ngày Tết không chỉ là bữa ăn thịnh soạn mà còn chứa đựng ý nghĩa cầu mong no đủ, hạnh phúc và may mắn cho năm mới. Tùy theo vùng miền, các món ăn Tết truyền thống có sự khác biệt:

• Miền Bắc: Thường có bánh chưng, gà luộc, giò lụa, canh măng hầm xương và dưa hành.
• Miền Trung: Đặc trưng với bánh tét, nem chua, thịt bò khô, dưa món.
• Miền Nam: Mâm cỗ ngày Tết không thể thiếu thịt kho tàu, canh khổ qua nhồi thịt, dưa giá.

Dù ở miền nào, việc chuẩn bị và quây quần bên mâm cơm Tết vẫn là cách người Việt gìn giữ truyền thống gia đình và gửi gắm những lời chúc tốt đẹp cho một khởi đầu mới.

8. Cúng Tất niên

Theo phong tục, vào chiều 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu là tháng thiếu), mỗi gia đình sẽ chuẩn bị một mâm cơm cúng để tạ ơn trời đất, tưởng nhớ ông bà tổ tiên đã phù hộ trong năm qua, đồng thời mời các bậc gia tiên về chung vui Tết cùng con cháu. 

Sau lễ cúng là bữa tiệc tất niên, dịp các thành viên trong gia đình sum vầy, ăn uống, chuyện trò, cùng nhau ôn lại hành trình của năm cũ, gửi lời chúc mừng cho những điều đã đạt được và cầu mong một năm mới hanh thông, viên mãn hơn.

9. Cúng giao thừa và đón năm mới

Cúng giao thừa và đón năm mới là một trong những hoạt động ngày Tết quan trọng và thiêng liêng nhất của người Việt. Đây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, tượng trưng cho việc tiễn đưa những điều không may, đón chào vận khí tốt lành, an khang, thịnh vượng.

Vào đêm 30 Tết, mỗi gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ giao thừa thật chu đáo, bày biện đẹp mắt để cúng trời đất, thần linh và tổ tiên. Lễ cúng thường được đặt ở cửa chính với ý nghĩa tiễn vị thần cũ về trời và đón vị thần mới xuống cai quản nhân gian.

Sau khi hoàn thành nghi lễ, các thành viên cùng quây quần bên nhau, ngồi bên nồi bánh chưng, bánh tét, trò chuyện và chờ khoảnh khắc giao thừa. Khi đồng hồ điểm 12 giờ, pháo hoa rực sáng bầu trời, mang theo niềm hân hoan và hy vọng về một năm mới tốt đẹp.

Các hoạt động trong ngày Tết

Sau khi hoàn tất những công việc chuẩn bị trước Tết, không khí rộn ràng sẽ tiếp tục với các hoạt động trong ngày Tết.

1. Xông đất đầu năm

Xông đất đầu năm là một trong những hoạt động ngày Tết mang đậm nét văn hóa và tín ngưỡng của người Việt. Ngay sau thời khắc giao thừa, người đầu tiên bước vào nhà sẽ được gọi là người xông đất, mang ý nghĩa mở đầu năm mới với sinh khí và may mắn cho gia đình.

Thông thường, gia chủ sẽ chọn người có tính cách vui vẻ, hiền lành, làm ăn phát đạt và hợp tuổi để xông đất, với mong muốn cả năm gặp nhiều thuận lợi, bình an và tài lộc. Người xông đất thường mang theo lời chúc tốt đẹp cùng năng lượng tích cực, tượng trưng cho một khởi đầu mới suôn sẻ, tràn đầy hạnh phúc.

>>> Xem thêm: Giờ tốt khởi hành ngày mùng 1 Tết

2. Lì xì

Lì xì là một trong những hoạt động ngày Tết quen thuộc và giàu ý nghĩa trong văn hóa Việt. Vào dịp đầu năm mới, người lớn sẽ trao cho trẻ nhỏ những phong bao đỏ cùng lời chúc ngoan ngoãn, học giỏi, khỏe mạnh và may mắn. Ngược lại, con cháu cũng gửi lời chúc sức khỏe, bình an và phát đạt đến ông bà, cha mẹ.

Phong tục lì xì không đặt nặng giá trị tiền bên trong mà đề cao ý nghĩa tinh thần. Đó là sự trao gửi tài lộc, cát tường và hi vọng về một năm mới thuận lợi cho cả người cho lẫn người nhận. Qua thời gian, lì xì đã trở thành nét đẹp truyền thống không thể thiếu, thể hiện sự gắn kết, sự sẻ chia và không khí hân hoan ngày đầu xuân.

3. Chúc Tết

Vào mùng 1 Tết, mọi người thường bắt đầu năm mới bằng việc chúc Tết ông bà, cha mẹ, anh em nội ngoại và bạn bè, gửi đến nhau những lời chúc tốt đẹp về sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Từ bao đời nay, phong tục chúc Tết đã trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống, không chỉ là lời chúc đầu xuân mà còn là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, tri ân tổ tiên và vun đắp tình cảm gia đình. Nhiều người còn mang theo quà Tết nhỏ hoặc lì xì đỏ, tượng trưng cho may mắn và khởi đầu thuận lợi cho cả năm mới.

>>> Xem thêm: 1001 câu chúc Tết cho bé dành tặng ông bà, cha mẹ

4. Đi chùa đầu năm

Vào những ngày đầu Xuân, mọi người thường ăn mặc trang trọng, mang theo lễ vật đến chùa để thắp hương cầu mong sức khỏe, tài lộc và hạnh phúc cho bản thân và gia đình.

Không chỉ là nghi lễ tâm linh, việc đi chùa còn mang lại sự bình yên trong tâm hồn. Không gian trang nghiêm nơi cửa Phật giúp con người tạm gác lại những lo toan của năm cũ, hướng tới một khởi đầu mới trọn vẹn hơn. 

Đi chùa đầu năm không chỉ thể hiện lòng thành kính với Đức Phật và tổ tiên mà còn là cách mỗi người gửi gắm niềm tin vào một năm mới bình an và hanh thông.

5. Hái lộc đầu năm

Vào đêm giao thừa hoặc sáng mùng Một Tết, người Việt thường đi hái một cành lộc nhỏ
(có thể là cành si, cành đề hoặc cành đa), tượng trưng cho sức sống mới, sự sinh sôi nảy nở và khởi đầu thuận lợi.

Theo truyền thống, tục hái lộc có từ thời các vua Hùng, khi nhà vua tổ chức lễ tế trời đất và trao cành lộc cho con cháu như một biểu tượng của phúc lành và che chở. Ngày nay, việc hái lộc không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn là một nét đẹp văn hóa Tết Việt, giúp mọi người gửi gắm niềm tin và hy vọng vào một năm mới an khang, thịnh vượng.

6. Đi chợ hoa Tết

Đi chợ hoa Tết là một hoạt động ngày Tết quen thuộc, thường diễn ra từ những ngày cuối tháng Chạp đến mùng 5 tháng Giêng. Đây không chỉ là nơi mua sắm mai vàng, đào hồng, cúc vạn thọ hay các loại cây cảnh trang trí nhà cửa mà còn là không gian để mọi người hòa mình vào không khí Xuân rộn ràng, cảm nhận hương Tết đang đến rất gần.

Bên cạnh việc mua hoa, nhiều gia đình còn đến chợ hoa để dạo chơi, chụp ảnh, lưu giữ những khoảnh khắc Tết sum vầy. Không khí rộn ràng, sắc hoa khoe sắc và nụ cười của người mua kẻ bán khiến đi chợ hoa trở thành trải nghiệm đáng nhớ, góp phần làm nên hương vị đặc trưng của ngày Tết Việt.

7. Xin chữ đầu năm

Xin chữ đầu năm là hoạt động ngày Tết mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt, thể hiện tinh thần hiếu học và cầu tiến. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, người dân thường đến nhà thầy đồ hoặc các phố ông đồ để xin chữ với mong muốn rước tài lộc, may mắn và bình an cho năm mới.

Thông thường, mỗi người sẽ xin một chữ đơn như Phúc, Lộc, Thọ, An, Tâm, Đức… hoặc một câu đối đỏ, tượng trưng cho ước vọng riêng của bản thân và gia đình. 

Những tấm chữ thư pháp được treo trang trọng trong nhà không chỉ làm đẹp không gian ngày Tết mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, nhắc nhở mọi người sống hướng thiện, chăm chỉ và gìn giữ truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Dễ thấy rằng các hoạt động ngày Tết không chỉ là những phong tục truyền thống mà còn là cách để mỗi gia đình kết nối, gìn giữ bản sắc và gửi gắm hy vọng cho một năm mới tốt đẹp hơn. Và để Tết thêm trọn vẹn, đặc biệt với các gia đình có em bé, việc chuẩn bị trước các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé cũng rất cần thiết. 

Tại Hagu Life, bạn có thể dễ dàng mua sắm sữa bột, bỉm tã, đồ chăm sóc bé, thực phẩm dinh dưỡng và nhiều sản phẩm chính hãng khác giúp mẹ yên tâm, bé khỏe mạnh trong suốt mùa Tết. Chọn mua tại Hagu Life để có một cái Tết vừa đủ đầy, vừa an tâm trọn vẹn bên gia đình.