Trang trí mâm ngũ quả ngày Tết là một trong những nét văn hóa đặc trưng, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và mong muốn một năm mới an lành, đủ đầy. Mỗi miền Bắc, Trung, Nam đều có những cách bày biện, lựa chọn trái cây riêng, phản ánh văn hóa và tập quán vùng miền. 

>>> Xem thêm: 15+ Hoạt động ngày Tết đậm phong tục Bắc Trung Nam

Phong tục chưng mâm ngũ quả ngày Tết

Trang trí mâm ngũ quả ngày Tết là một nét văn hóa đặc trưng của người Việt, không chỉ để làm đẹp không gian đón Tết mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh và phong thủy sâu sắc. 

Mâm ngũ quả xuất phát từ lễ Vu Lan trong đạo Phật, thể hiện qua hình ảnh “trái cây 5 màu” trong kinh Vu Lan Bồn. Theo quan niệm nhà Phật, 5 màu tượng trưng cho ngũ thiện căn (Tín căn, Tấn căn, Niệm căn, Định căn và Huệ căn). 

Mâm ngũ quả thường được đặt trên bàn thờ tổ tiên hoặc bàn tiếp khách trong dịp Tết Nguyên Đán. Cách chưng mâm ngũ quả ngày Tết thể hiện mong ước của gia chủ thông qua màu sắc, tên gọi và cách sắp xếp các loại quả, vừa giữ nét truyền thống, vừa trang trí cho không gian thêm sinh động.

Mâm ngũ quả còn là biểu tượng của ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ), thể hiện sự cân bằng và bền vững trong cuộc sống. Việc chưng mâm ngũ quả vào giờ phút giao thừa không chỉ mang giá trị trang trí mà còn là cách người Việt gửi gắm lòng thành kính với đất trời, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong một năm mới an lành, may mắn, thịnh vượng.

>>> Xem thêm: Các loài hoa chưng bàn thờ đẹp

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp theo vùng miền

Để giúp gia đình biết cách bày mâm ngũ quả Tết đẹp và hợp phong thủy, dưới đây là hướng dẫn cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đặc trưng văn hóa ba miền Bắc – Trung – Nam.

1. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc

Mâm ngũ quả miền Bắc thường được phối theo ngũ hành và 5 màu đặc trưng: Kim (trắng), Mộc (xanh lá), Thủy (đen), Hỏa (đỏ), Thổ (vàng). Một mâm ngũ quả tiêu biểu thường bao gồm:

• Chuối xanh: Bày theo nải, tượng trưng cho sự quây quần, sum vầy, thường đặt ở dưới cùng như bàn tay nâng đỡ các loại quả khác.
• Bưởi vàng: Biểu tượng của sung túc, giàu có và may mắn, thường đặt ở chính giữa nải chuối.
• Phật thủ: Loại quả có hương thơm dịu, lưu giữ thần Phật, cũng đặt gần trung tâm mâm.
• Quất cảnh, ớt đỏ: Trang trí xung quanh mâm, tô điểm thêm sắc vàng – đỏ rực rỡ, tượng trưng cho hành Hỏa.
• Dứa: Với hương thơm nồng nàn, thể hiện ước mong cho năm mới an lành, khỏe mạnh.

Khi trang trí mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc, các loại quả được xếp theo số lẻ, đan xen, so le để tạo sự cân đối và hài hòa. Người miền Bắc thường kiêng những quả gai nhọn, có mùi hắc hoặc thân xù xì vì theo quan niệm sẽ mang lại vận rủi. Quả mua về không nên rửa qua nước mà chỉ lau nhẹ nhàng để giữ độ tươi lâu.

>>> Xem thêm: Cách dọn nhà đón Tết siêu nhanh

2. Cách bày mâm ngũ quả đẹp ngày Tết miền Trung

Ở miền Trung, trưng bày mâm ngũ quả ngày Tết thường đơn giản, không cầu kỳ, phản ánh sự giản dị và chân thành của người dân nơi đây. Do điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt như bão lũ, hạn hán, các loại trái cây không phong phú như miền Bắc hay miền Nam, mâm ngũ quả thường là những loại cây nhà lá vườn, theo mùa và miễn là gia chủ thành tâm.

Những loại trái cây thường có trong mâm ngũ quả miền Trung bao gồm:

• Cam: Tượng trưng cho sự thành đạt.
• Dừa: Mang ý nghĩa không thiếu, đầy đủ.
• Chuối: Biểu tượng cho sự che chở, sung túc và gắn kết.
• Xoài: Cầu mong chi tiêu vừa đủ, đủ đầy.
• Đu đủ: Thịnh vượng, đầy đủ.
• Quýt: Mang lại sự thành công và thuận lợi.
• Thanh long, dứa, mãng cầu, sung, dưa hấu: Biểu tượng may mắn, thịnh vượng, sự hội tụ của phúc lộc.

Cách bày mâm ngũ quả: Người miền Trung thường đặt những quả to, nặng ở phía dưới cùng, các quả nhỏ xếp đan xen để tạo sự hài hòa. Không cần quá câu nệ về hình thức, quan trọng là sự thành tâm khi dâng mâm ngũ quả lên tổ tiên.

>>> Xem thêm: Món ăn ngon cho bé ngày Tết

3. Mâm ngũ quả miền Nam

Ở Nam Bộ, mâm ngũ quả miền Nam thường được bày trí rất cầu kỳ, tỉ mỉ, phản ánh sự cẩn thận trong ăn uống và phong tục trang trí của người dân nơi đây. 

Người miền Nam thường chọn quả dựa trên cách phát âm may mắn, tránh những loại quả có âm xấu như lê, chuối, quýt, táo hay sầu riêng, đồng thời mong muốn gửi gắm lời cầu chúc sung túc, đủ đầy cho năm mới.

Những loại quả thường xuất hiện trong mâm ngũ quả miền Nam gồm:

• Mãng cầu: Cầu chúc những điều tốt đẹp, may mắn.
• Sung: Biểu tượng của sự sung túc, thịnh vượng.
• Dừa: Âm thanh tương tự “vừa”, mang ý nghĩa không thiếu, đầy đủ.
• Đu đủ: Mang lại sự phồn thịnh, đủ đầy cho gia đình.
• Xoài: Âm na na như “xài”, mong muốn cả năm tiêu xài không thiếu thốn.
• Dưa hấu: Thường bày đôi hai bên mâm, tượng trưng cho sự viên mãn, tròn đầy.

Người miền Nam thường xếp các quả to, nặng và xanh ở phía dưới, sau đó lần lượt bày các quả chín, nhỏ lên phía trên, tạo hình tháp cao vừa đẹp mắt vừa vững chãi. Đu đủ, dừa, xoài thường được đặt ở vị trí nền để nâng đỡ các loại quả còn lại. Hai bên mâm thường bố trí cặp dưa hấu tạo điểm nhấn, thể hiện sự viên mãn.

>>> Xem thêm: Những món ngon ngày Tết miền Nam

Cách làm mâm ngũ quả ngày Tết đẹp và đơn giản

Trang trí mâm ngũ quả ngày Tết là một trong những hoạt động truyền thống không thể thiếu của người Việt. Để có được mâm ngũ quả tươm tất, đủ đầy, bạn cần lưu ý các bước sau đây.

1. Cách chọn hoa quả để bày

Tùy theo vùng miền, gia chủ sẽ lựa chọn 5 loại trái cây với 5 sắc màu khác nhau, tượng trưng cho ngũ hành, để bày trên bàn thờ hoặc phòng khách.

Khi chọn trái cây, bạn nên lưu ý:

• Chọn quả chín vừa tới hoặc quả ương, chắc tay, không bị trầy xước, còn cuống xanh.
• Ưu tiên các quả có màu sắc rực rỡ, tươi mới để mâm ngũ quả thêm sinh động.
• Tránh dùng quả chín quá vì dễ hư hỏng, mang điềm không may.
• Không sử dụng trái cây giả hoặc các loại hoa, thực phẩm khác để giữ đúng ý nghĩa truyền thống.

Theo thuyết Ngũ hành, bạn có thể tham khảo các loại trái cây tương ứng:

• Kim – màu trắng: Dưa lê trắng, lê trắng…
• Mộc – màu xanh lá: Dưa hấu, chuối xanh, xoài xanh, đu đủ xanh, mãng cầu, na, sung, dừa…
• Thủy – màu đen: Nho đen, vú sữa đậm…
• Hỏa – màu đỏ: Táo đỏ, hồng, dừa lửa, thanh long…
• Thổ – màu vàng: Cam, quýt, dưa hấu vàng, xoài chín, phật thủ…

>>> Xem thêm: Các loại hoa cắm phòng khách ngày Tết

2. Cách rửa và bảo quản hoa quả

Nhiều người nghĩ rằng trái cây phải bóng loáng để đẹp mắt, nhưng điều này có thể làm quả nhanh héo. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp là lau nhẹ vỏ trái cây bằng giấy ướt và có thể phết một lớp dầu ăn mỏng để tạo độ bóng mà vẫn giữ nguyên chất lượng.

Lưu ý: không rửa quả trực tiếp với nước, tránh đọng nước làm quả nhanh hỏng.

3. Cách xếp mâm ngũ quả ngày Tết

Để mâm ngũ quả trông hài hòa và ý nghĩa:

• Nải chuối đặt ở dưới cùng, các quả đều nhau và hướng lên trên, tượng trưng như bàn tay nâng đỡ toàn bộ mâm.
• Số lượng quả nên lẻ, tượng trưng cho sự hứng lộc, may mắn.
• Các loại quả to, dài, đều nhau nên đặt ở nền, các quả nhỏ hơn xếp xen kẽ để tạo cân đối.
• Chỉ bày trái cây, không đặt thêm hoa hay thực phẩm khác.

Với những bước trên, bạn đã có thể thực hiện cách xếp mâm ngũ quả ngày Tết đẹp, vừa đơn giản vừa ý nghĩa, phù hợp với phong tục truyền thống Việt Nam.

Trang trí mâm ngũ quả ngày Tết không chỉ là nét đẹp văn hóa, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và cầu chúc một năm mới sung túc, mà còn giúp không gian Tết thêm sinh động, rực rỡ. Bên cạnh việc chuẩn bị mâm ngũ quả, bạn cũng có thể mua sắm các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé tại Hagu Life, vừa tiện lợi vừa đảm bảo chất lượng, để cả gia đình tận hưởng một mùa Tết ấm áp và trọn vẹn.