Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè: Nguyên nhân và cách xử lý

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè là tình trạng khiến nhiều bố mẹ lo lắng, bởi đây có thể là dấu hiệu cho thấy bé đang gặp vấn đề về hô hấp hoặc tiêu hóa. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và có cách xử lý kịp thời là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

>>> Xem thêm: Bé hay vặn mình đỏ mặt và ọc sữa

Tại sao trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè?

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè là hiện tượng khá phổ biến trong những tháng đầu đời. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc hệ tiêu hóa và hô hấp của bé chưa phát triển hoàn chỉnh, cùng với một số thói quen chăm sóc chưa đúng cách của người lớn.

Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp:

• Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện: Dạ dày của trẻ nằm ngang, cơ thắt tâm vị yếu nên sữa dễ trào ngược, gây ọc sữa sau khi bú.
• Trào ngược dạ dày – thực quản: Sữa trào ngược có thể kích thích đường hô hấp, khiến trẻ sơ sinh thở khò khè như có đờm, đặc biệt sau khi bú no.
• Viêm đường hô hấp hoặc dị ứng: Hệ miễn dịch yếu khiến trẻ dễ viêm mũi, họng, tăng tiết đờm và gây nghẹt mũi, khò khè, có thể kèm theo ọc sữa.
• Chức năng nuốt và thở chưa phối hợp tốt: Trẻ sơ sinh chưa điều khiển tốt động tác nuốt – thở nên dễ sặc sữa, gây khò khè và trào sữa qua đường mũi.
• Bú quá nhiều hoặc dòng sữa chảy quá nhanh: Lượng sữa lớn hoặc dòng chảy mạnh khiến bé nuốt không kịp, dễ dẫn đến tình trạng trẻ sơ sinh thở khò khè khi bú bình.
• Tư thế bú sai: Cho bú khi nằm hoặc bế sai tư thế khiến sữa trào vào đường thở, gây ọc sữa và khò khè.
• Sặc sữa do chăm sóc không đúng: Đặt bé nằm ngay sau khi bú hoặc không vỗ ợ hơi đúng cách cũng có thể khiến bé bị sặc và khó thở.
• Dị tật bẩm sinh đường hô hấp hoặc tiêu hóa (ít gặp): Một số trẻ có bất thường ở thanh quản, khí quản hoặc thực quản (như hẹp thực quản, mềm sụn thanh quản…) có thể gây khó thở, khò khè kéo dài và dễ ọc sữa.

Tóm lại, phần lớn các trường hợp trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè là do nguyên nhân sinh lý và có thể cải thiện bằng cách thay đổi tư thế bú, chia nhỏ cữ ăn, giữ mũi – họng sạch sẽ và đảm bảo môi trường sống thông thoáng. 

Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, kèm theo nôn trớ nhiều, bỏ bú, quấy khóc hoặc khó thở, mẹ nên đưa bé đi khám để phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn về tiêu hóa hoặc hô hấp.

Trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè có nguy hiểm không?

Trẻ sơ sinh bị sặc sữa thở khò khè là tình trạng thường gặp ở giai đoạn từ 1–4 tháng tuổi do hệ hô hấp, tiêu hóa còn non yếu và thường không quá nguy hiểm. 

Khi sữa chỉ chặn một phần đường thở, trẻ có thể tự ho để tống sữa ra ngoài hoặc được bố mẹ sơ cứu kịp thời. Mặc dù trẻ có thể khò khè, khó chịu sau đó, nhưng nếu vẫn bú tốt, tăng cân đều và không có biểu hiện bất thường khác, tình trạng này sẽ ổn định dần và giảm rõ rệt sau 6 tháng tuổi, 90% gần như biến mất hoàn toàn khi trẻ được 1 tuổi.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp sặc sữa nặng gây tắc nghẽn hoàn toàn đường thở, trẻ có thể rơi vào tình trạng thiếu oxy cấp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến não bộ và tính mạng. Đây là tình huống cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Dấu hiệu sặc sữa nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị sặc sữa cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp gồm:

• Trẻ khó thở, thở hổn hển hoặc khò khè kéo dài.
• Khóc thét, hoảng loạn, phản ứng bất thường khi bú.
• Da xanh xao, tím tái, đặc biệt ở môi và đầu chi.
• Ho sặc sụa, trớ sữa nhiều, sữa chảy ra từ mũi và miệng.
• Trẻ bú kém, quấy khóc kéo dài, không tăng cân.

Trong các trường hợp trên, nếu bố mẹ đã thực hiện sơ cứu nhưng bé không đỡ, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc, kể cả thuốc ho, kháng sinh hay men tiêu hóa, khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Bé bị ọc sữa và thở khò khè phải làm sao?

Khi thấy con bị ọc sữa và thở khò khè, mẹ không nên hoảng loạn mà cần bình tĩnh thực hiện song song các biện pháp giúp cải thiện cả hai biểu hiện này. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp mẹ xử lý đúng cách và chăm sóc bé hiệu quả:

1. Sơ cứu kịp thời khi trẻ sơ sinh bị ọc sữa

Khi thấy trẻ có dấu hiệu sặc sữa (sữa chảy ra mũi, miệng, ho sặc sụa, thở khò khè…), mẹ cần thực hiện sơ cứu theo các bước sau:

• Bước 1: Đỡ trẻ ngồi dậy, nghiêng đầu trẻ sang một bên để tránh sữa tràn vào đường thở. Lau sạch sữa ở miệng, mũi bằng khăn sạch.
• Bước 2: Dùng nước muối sinh lý và dụng cụ hút mũi để hút sạch dịch sữa trong khoang mũi – miệng của bé.
• Bước 3: Đặt trẻ nằm úp trên cánh tay mẹ (sao cho đầu thấp hơn thân), dùng tay còn lại vỗ lưng 5 cái liên tiếp với lực vừa đủ để hỗ trợ tống sữa ra khỏi đường thở.
• Bước 4: Nếu trẻ vẫn khó thở, đặt bé nằm ngửa trên đùi mẹ, dùng hai ngón tay (trỏ và giữa) ấn 5 lần vào vị trí giữa hai núm vú (vị trí tim) để hỗ trợ lưu thông khí.
• Bước 5: Lặp lại thao tác vỗ lưng – ấn ngực (5 lần mỗi bên) cho đến khi trẻ thở được, da hồng hào trở lại. Nếu không cải thiện, gọi cấp cứu ngay.

2. Vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý

Sau khi sơ cứu hoặc khi bé có biểu hiện khò khè, việc vệ sinh mũi đúng cách sẽ giúp bé thông thoáng đường thở.

1. Đặt bé nằm nghiêng đầu sang một bên, kê cao nhẹ phần đầu.
2. Nhỏ 1–2 giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên mũi, chờ 1–2 phút.
3. Dùng tăm bông hoặc bóng hút nhẹ nhàng để lấy dịch nhầy ra ngoài.
4. Lau lại mũi bằng khăn mềm, sạch.

Lưu ý: Chỉ nên vệ sinh mũi 1–2 lần/ngày, tránh lạm dụng gây kích ứng niêm mạc.

3. Cho bé bú đúng tư thế

Tư thế bú sai là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ nuốt nhiều khí, dễ bị sặc hoặc ọc sữa. Để giảm tình trạng này, mẹ cần:

• Giữ đầu và thân trẻ nằm trên một đường thẳng.
• Bụng trẻ áp sát vào người mẹ, mặt trẻ hướng về bầu ngực, mũi đối diện với núm vú.
• Tay mẹ đỡ toàn bộ cơ thể trẻ, đặc biệt là đầu và mông.

Ngoài ra, mẹ nên chia nhỏ các cữ bú, tránh cho trẻ bú quá no.

4. Vỗ ợ sau bú

Sau mỗi lần bú, bé nên được vỗ ợ để thoát bớt khí trong dạ dày, giảm khả năng bị ọc sữa và thở khò khè:

Cách vỗ ợ: Bế bé tựa vào vai, một tay đỡ phần đầu và cổ, tay còn lại vỗ nhẹ vào lưng cho đến khi bé phát ra tiếng ợ.

Nếu sau 5 phút bé không ợ, mẹ vẫn nên giữ bé thẳng thêm 20–30 phút trước khi đặt nằm để hạn chế trào ngược.

5. Làm sạch mũi và miệng sau mỗi lần bú

Để ngăn sữa đọng lại gây khò khè hoặc kích ứng, cần vệ sinh miệng và mũi cho bé sau mỗi lần bú.

• Dùng khăn mềm lau sạch vùng miệng, mũi bé.
• Có thể nhỏ thêm vài giọt nước muối sinh lý để làm sạch nhẹ nhàng.

6. Điều chỉnh thói quen bú

Để ngăn ngừa tình trạng bé bị sặc sữa và thở khò khè lâu dài, mẹ cần lưu ý:

• Kiểm soát dòng chảy của sữa: Với bé bú mẹ, mẹ có thể ngắt cữ bú tạm thời nếu sữa xuống quá mạnh. Với bé bú bình, cần chọn núm vú có lỗ phù hợp với độ tuổi để tránh dòng sữa chảy quá nhanh.
• Tạo không gian yên tĩnh khi bú: Không để bé bú khi đang cười, khóc hoặc buồn ngủ vì dễ bị sặc.
• Kê cao đầu bé khi bú hoặc sau bú: Khoảng 30–45 độ để sữa dễ xuống dạ dày và giảm trào ngược.

FAQ – Mọi người cũng hỏi trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè

Dưới đây là những câu hỏi thường gặp xoay quanh tình trạng trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè mà nhiều bậc phụ huynh quan tâm.

Bao lâu thì trẻ hết ọc sữa?

Trẻ sơ sinh thường bị ọc sữa do dạ dày nằm ngang và hoạt động tiêu hóa chưa hoàn thiện. Đây là hiện tượng trào ngược sinh lý bình thường và sẽ tự hết khi bé được khoảng 6 đến 12 tháng tuổi, khi hệ tiêu hóa phát triển ổn định hơn.

Khi phát hiện trẻ nhỏ bị sặc sữa có dấu hiệu tắc nghẽn đường thở cần làm gì?

Khi phát hiện trẻ nhỏ bị sặc sữa có dấu hiệu tắc nghẽn đường thở, bố mẹ cần ngừng cho bé bú ngay lập tức, sau đó đỡ bé ngồi dậy nhẹ nhàng để bé có thể ho và tự đẩy sữa ra ngoài. Đồng thời, dùng khăn mềm lau sạch sữa ở miệng, mũi và các vùng bị sặc để giúp bé dễ thở hơn. Không nên bế xốc hoặc vỗ lưng mạnh khi bé đang bị sặc.

Tại sao bé bú xong hay bị trớ sữa?

Bé bú xong hay bị trớ sữa là do hệ tiêu hóa còn non nớt, dạ dày của trẻ sơ sinh nằm ngang và cơ thắt tâm vị còn yếu, khiến sữa dễ bị trào ngược. Bên cạnh đó, việc cho bé bú quá nhiều hoặc ép bé bú vượt nhu cầu cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng này.

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa và thở khò khè là tình trạng khá phổ biến nhưng nếu không xử lý đúng cách có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp và sức khỏe tổng thể của bé. Vì vậy, mẹ cần nắm rõ nguyên nhân, biết cách xử lý kịp thời cũng như thay đổi thói quen chăm sóc hằng ngày.

Bên cạnh đó, để quá trình chăm sóc bé trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn, mẹ nên trang bị đầy đủ các sản phẩm cần thiết như: nước muối sinh lý, dụng cụ hút mũi, khăn lau, bình sữa chống sặc… Tại Hagu Life, mẹ có thể mua sắm các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé chính hãng, chất lượng cao với giá tốt, được hàng ngàn mẹ bỉm tin dùng. Đừng quên đồng hành cùng Hagu Life để chăm sóc bé yêu an toàn, khỏe mạnh mỗi ngày mẹ nhé!