Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ: Dấu hiệu & Cách điều trị

Dù sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo cho trẻ sơ sinh, vẫn có một số bé gặp khó khăn trong việc tiêu hóa lactose tự nhiên có trong sữa mẹ. Vậy bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ có nguy hiểm không, đâu là những dấu hiệu nhận biết và cách xử lý hiệu quả? Cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh là gì?

Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ là tình trạng trẻ không tiêu hóa và hấp thu được đường lactose có trong sữa mẹ do cơ thể thiếu hoặc không đủ enzyme lactase – loại men do vi nhung mao ruột tiết ra để phân giải lactose.

Khi trẻ bú sữa mẹ, lactose sẽ đi vào ruột non và cần enzyme lactase để phân tách thành glucose và galactose. Nếu enzyme này bị thiếu hụt, lactose không được hấp thu mà đi xuống ruột già, bị vi khuẩn lên men tạo thành axit lactic và khí. 

Ở trẻ sơ sinh, bất dung nạp lactose có thể được chia thành 3 dạng:

• Bất dung nạp lactose nguyên phát là tình trạng thiếu hụt enzyme lactase mang tính sinh lý, phổ biến hơn khi trẻ lớn dần và ít tiếp xúc với sữa. 
• Bất dung nạp lactose thứ phát xảy ra tạm thời do tổn thương ruột non sau tiêu chảy, nhiễm khuẩn hoặc virus và có thể hồi phục khi niêm mạc ruột lành lại. 
• Bất dung nạp lactose bẩm sinh hiếm gặp hơn, xuất hiện ngay sau sinh do rối loạn di truyền khiến cơ thể không sản xuất được enzyme lactase.

Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, trẻ bất dung nạp lactose bú mẹ có thể bị tiêu chảy kéo dài, biếng ăn, chậm tăng cân và nguy cơ suy dinh dưỡng. Vì vậy, bố mẹ cần theo dõi sát các triệu chứng không dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh để có hướng chăm sóc và can thiệp phù hợp.

Làm sao biết bé bị bất dung nạp lactose?

Khoảng 30-120 phút sau khi bé bú sữa mẹ hoặc dùng thực phẩm chứa lactose, trẻ có thể bị đầy bụng, chướng hơi, đau bụng, nôn trớ, tiêu chảy phân lỏng có bọt và mùi chua, kèm theo hăm đỏ quanh hậu môn do phân kích ứng. Bé cũng có thể quấy khóc, e ngại khi bú, kém ăn và chậm tăng cân nếu tình trạng kéo dài.

Trong thực tế, các dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose khá giống với dị ứng đạm sữa, vì vậy bố mẹ không nên tự ý kết luận. Một số trường hợp có thể thử loại bỏ tạm thời thực phẩm chứa lactose để theo dõi phản ứng. Tuy nhiên, cách an toàn và chính xác nhất vẫn là đưa trẻ đi khám bác sĩ để chẩn đoán đúng và có hướng điều trị phù hợp cho bé.

>>> Xem thêm: Làm sao để biết bé dị ứng sữa bò?

Trẻ bất dung nạp lactose có bú mẹ được không?

Trẻ bất dung nạp lactose vẫn có thể bú mẹ. Các thành phần kháng thể và lợi khuẩn tự nhiên trong sữa mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc làm lành niêm mạc ruột – nguyên nhân chính gây ra tình trạng bất dung nạp lactose thứ phát ở nhiều trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, khi trẻ có biểu hiện đầy bụng, tiêu chảy, quấy khóc, bố mẹ cần theo dõi sát triệu chứng và tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung enzyme lactase trước cữ bú để giúp bé tiêu hóa lactose tốt hơn, hoặc xen kẽ sữa công thức không chứa lactose nếu tình trạng tiêu chảy kéo dài.

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý ngừng cho trẻ bú mẹ hoặc dùng thuốc, đổi sữa khi chưa có chỉ định y tế, vì việc làm này có thể khiến trẻ thiếu dinh dưỡng và làm tình trạng rối loạn tiêu hóa nặng hơn. Việc xử lý đúng cách sẽ giúp trẻ vừa duy trì được nguồn dinh dưỡng quý giá từ sữa mẹ, vừa giảm dần triệu chứng bất dung nạp lactose một cách an toàn.

>>> Xem thêm: Cho trẻ uống xen kẽ 2 loại sữa công thức được không?

Bé bị bất dung nạp lactose mẹ kiêng gì?

Khi trẻ bú mẹ gặp tình trạng bất dung nạp lactose, mẹ nên hạn chế các thực phẩm chứa nhiều lactose như sữa bò, sữa dê, phô mai, sữa chua và các chế phẩm từ sữa. Đồng thời, cần chú ý tránh những thực phẩm có đường lactose ẩn như bánh kẹo ngọt, đồ tráng miệng, nước ngọt có ga.

Trong một số trường hợp bé có phản ứng nhạy cảm hoặc tổn thương ruột, mẹ cũng nên giảm tạm thời hải sản và trái cây nhiều đường như đào, mận, lê để tránh làm nặng thêm triệu chứng. 

Cách chữa bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh

Cách chữa bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ cần được thực hiện đúng cách để giúp bé nhanh hồi phục, tránh suy dinh dưỡng và rối loạn tiêu hóa kéo dài. Dưới đây là các biện pháp cha mẹ cần biết và áp dụng đúng:

• Tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ nếu bé chưa cai sữa, tuyệt đối không tự ý kiêng bú, vì sữa mẹ giúp bé phục hồi tiêu chảy, tăng miễn dịch và tái tạo niêm mạc ruột.
• Bù nước và điện giải đúng cách bằng dung dịch oresol khi trẻ bị tiêu chảy để tránh mất nước.
• Loại trừ tạm thời lactose trong trường hợp tiêu chảy nặng, có thể dùng sữa không lactose (lactofree) cho đến khi bé hết tiêu chảy, thường sau 1-2 tuần.
• Quay lại chế độ ăn bình thường khi hệ tiêu hóa hồi phục và enzyme lactase được sản xuất đầy đủ trở lại.
• Bổ sung canxi hợp lý, vì chế độ ăn không lactose có thể làm giảm hấp thu canxi. Ưu tiên thực phẩm giàu canxi phù hợp độ tuổi hoặc nguồn không từ sữa nếu bé nhạy cảm.
• Không lạm dụng kháng sinh và không cắt giảm dinh dưỡng một cách cực đoan vì dễ khiến trẻ suy dinh dưỡng và bệnh nặng hơn.
• Đưa trẻ đi khám bác sĩ sớm để được chẩn đoán chính xác, phân biệt với dị ứng đạm sữa và có phác đồ điều trị phù hợp, tránh nguy cơ bất dung nạp lactose thứ phát kéo dài.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ

Dưới đây là những câu hỏi thường gặp về bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ, giúp bố mẹ hiểu đúng vấn đề, nhận biết sớm và xử lý an toàn để bé vẫn phát triển khỏe mạnh.

Trẻ bị bất dung nạp đường lactose bao lâu thì ngưng?

Thông thường, trẻ bị bất dung nạp lactose sẽ cải thiện và hết triệu chứng sau khoảng 2-3 tuần khi ngưng, giảm tiêu thụ sữa và các sản phẩm chứa lactose hoặc có thể rút ngắn thời gian hồi phục nếu làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Làm sao biết trẻ sơ sinh bất dung nạp lactose?

Để nhận biết trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose, bố mẹ có thể quan sát các dấu hiệu như bé thường xuyên đầy hơi, đau bụng, nôn trớ hoặc tiêu chảy phân lỏng có mùi chua. Trẻ có thể quấy khóc nhiều khi bú, kém ăn, chậm tăng cân và dễ bị hăm đỏ vùng hậu môn do phân kích ứng.

Lactose trong sữa mẹ bao nhiêu?

Lactose trong sữa mẹ chiếm trung bình khoảng 4-7g trong mỗi 100ml, là nguồn năng lượng chính giúp trẻ sơ sinh phát triển não bộ, hỗ trợ hệ tiêu hóa và hấp thu canxi hiệu quả trong những năm đầu đời.

Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh bú mẹ là tình trạng không hiếm gặp và hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và theo dõi sát sao. Để yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc bé, bố mẹ có thể lựa chọn sữa công thức và các sản phẩm chăm sóc mẹ và bé chính hãng tại Hagu Life, nơi cung cấp nguồn hàng uy tín, an toàn và phù hợp cho từng giai đoạn phát triển của trẻ.